റമദാന് ഫാനൂസും മിദ്ഫയും പിന്നെ സഹരിവാലകളും
റമദാനിലെ ഒരു നോമ്പ് തുറ സമയം...
നയതന്ത്രത്തിലൂടെയും കാല്പന്ത് കളിയുടെ ലോകമാമാങ്കത്തിലൂടെയും ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ച് പറ്റിയ, ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയുടെ ഹൃദയഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സൂഖ് വാഖിഫിന്റെ മുറ്റത്ത് വന്ജനാവലി തടിച്ചുകൂടിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാവരുടെയും നോട്ടം ഒരറ്റത്തായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പീരങ്കിയിലാണ്. വാച്ചില് സമയം നോക്കി എന്തിനോ കാത്ത് നില്ക്കുന്ന മൂന്ന് സൈനികരാണ് പീരങ്കി നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. നോമ്പ് തുറക്കാനുള്ള സമയത്തിന് ഇനി ഏതാനും സെകന്റുകളേ ഉള്ളൂ. എല്ലാവരും സാകൂതം ആ പീരങ്കിയിലേക്ക് തന്നെ നോക്കി നില്ക്കുകയാണ്.
സമയം ആയതും ഉഗ്രശബ്ദത്തോടെയും തീനാളങ്ങളോടെയും ആ പീരങ്കി മൂന്ന് പ്രാവശ്യം പൊട്ടി. ചില കുഞ്ഞുങ്ങള് ആ ശബ്ദം കേട്ട് പേടിച്ച് കരയുക വരെ ചെയ്തു. അന്തരീക്ഷം അതിന്റെ പുകപടലങ്ങളാല് മുഖരിതമായി. ആ ശബ്ദത്തോടൊപ്പം തന്നെ, പരിസരത്തുള്ള പള്ളിമിനാരങ്ങളില്നിന്നെല്ലാം മഗ്രിബ് ബാങ്കിന്റെ മന്ത്രവീചികള് വാനലോകത്തേക്ക് പറന്നുയര്ന്നു... വിശ്വാസികളെല്ലാം കാരക്കയും വെള്ളവും കഴിച്ച് അന്നത്തെ നോമ്പ് തുറന്നു.
പല നാടുകളിലെയും വിശിഷ്യാ മുസ്ലിം നാടുകളിലെ, റമദാനിലെ പ്രത്യേക കാഴ്ചകളാണ്, ഇഫ്താറിന്റെ സമയം അറിയിക്കാനുള്ള ഈ പീരങ്കിവെടികള്. ഇഫ്താര്, സഹൂര് സമയങ്ങള് ജനങ്ങളെ അറിയിക്കാനുള്ള ഈ രീതിക്ക് ചരിത്രത്തില് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്. റമദാന് കാലം, പ്രാർത്ഥനകൾക്കും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിനുമപ്പുറം, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന പല ചരിത്രപരമായ ആചാരങ്ങളും ഈ മാസത്തെ സവിശേഷമാക്കുന്നു. ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ സ്മാർട്ട്ഫോൺ അലാറങ്ങൾക്കും ആപ്പുകൾക്കും ഇടയിലും, പുരാതന ദൽഹിയിലെ ഇടുങ്ങിയ ഇടനാഴികളിലോ ഇസ്താംബൂളിലെ കല്ലുപാകിയ തെരുവുകളിലോ ഇന്നും മുഴങ്ങുന്ന ഒരു സവിശേഷ ശബ്ദമുണ്ട്; അത് 'സെഹരിവാലകളുടെ' അഥവാ 'നഖീബുകളുടെ' വിളിയാളമാണ്. പ്രത്യേക താളത്തിൽ പാട്ടുകൾ പാടിയും ഡ്രമ്മുകൾ മുഴക്കിയും വിശ്വാസികളെ സുഹൂർ കഴിക്കാൻ വിളിച്ചുണർത്തുന്ന ഇവരുടെ സാന്നിധ്യം, മധ്യപൂർവേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ 'മസഹരാതി' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ആധുനികതയുടെ വേഗതയിൽ ഇവരുടെ പ്രസക്തി കുറഞ്ഞു വരികയാണെങ്കിലും, റമദാനിന്റെ ആത്മീയ നിശബ്ദതയിൽ ഇവർ തീർക്കുന്ന ആ താളം പകരം വെക്കാനില്ലാത്ത ഒരു കലാരൂപമായി ഇന്നും ഗൃഹാതുരത്വത്തോടെ അവശേഷിക്കുന്നു. ഓരോ പ്രദേശത്തെയും വിശ്വാസികളെ അവരുടെ ആത്മീയ കൃത്യങ്ങളിലേക്ക് സ്നേഹപൂർവ്വം ഉണർത്തുന്ന ഈ രീതി തലമുറകളായി പകർന്നുപോരുന്ന ഒരു വലിയ മാനുഷിക സന്ദേശം കൂടിയാണ്.
ഈ ഇമ്പമുള്ള ഈണങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ റമദാൻ രാത്രികളെ വർണ്ണാഭമാക്കുന്നത് തെരുവുകളിൽ തെളിയുന്ന 'ഫാനൂസുകളാണ്'. ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം അന്വേഷിച്ചു ചെന്നാൽ നാം എത്തിപ്പെടുക പത്താം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫാത്തിമി രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലേക്കാണ്. കൈറോയിൽ ഖലീഫ അൽമുഇസ് ലിദീനില്ലായെ സ്വീകരിക്കാൻ കുട്ടികൾ കൈകളിലേന്തിയ ലളിതമായ വിളക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പാരമ്പര്യം രൂപപ്പെട്ടത്. ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മുസ്ലിം വീടുകളുടെയും പള്ളികളുടെയും അവിഭാജ്യമായ അലങ്കാരമായി ലോഹവും നിറമുള്ള ഗ്ലാസുകളും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഈ വിളക്കുകൾ മാറിയിരിക്കുന്നു.
വെളിച്ചത്തിന്റെ ഈ പ്രഭ ഒരു വശത്ത് രാത്രികളെ ധന്യമാക്കുമ്പോൾ, പകലിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ നോമ്പ് തുറക്കാൻ സമയമായെന്ന് വിളംബരം ചെയ്ത് വായുവിൽ മുഴങ്ങുന്ന, നാം നേരത്തെ കണ്ട പീരങ്കി ശബ്ദങ്ങൾ, 'മിദ്ഫ അൽ ഇഫ്താർ' മറ്റൊരു ചരിത്രസ്മരണയുണർത്തുന്നു. ഇരുന്നൂറോളം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഈജിപ്തിൽ അവിചാരിതമായി തുടങ്ങിയ ഈ പാരമ്പര്യം പിന്നീട് ലെബനൻ, സിറിയ, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയായിരുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കിലോമീറ്ററുകളോളം ദൂരത്തേക്ക് ഇഫ്താർ സമയം അറിയിക്കാൻ ഈ മാർഗ്ഗം വളരെ ഫലപ്രദമായിരുന്നു. ഇന്നും ദുബായ്, ദോഹ പോലുള്ള ആധുനിക നഗരങ്ങളിൽ ഈ പാരമ്പര്യം അതിന്റെ തനിമയോടെയും ആചാരപരമായ ഗാംഭീര്യത്തോടെയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
വ്രതമാസത്തിന്റെ പവിത്രതയേറിയ അവസാന പത്ത് നാളുകളിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ വിശ്വാസി തന്റെ ആത്മീയ യാത്രയുടെ ആഴം കൂട്ടുന്നത് 'ഇഅ്തികാഫിലൂടെയാണ്'. ലോകത്തിന്റെ ബഹളങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും മാറി പള്ളിക്കുള്ളിലെ ഏകാന്തതയിൽ പ്രാർത്ഥനകളിൽ മാത്രം മുഴുകുന്ന ഈ അനുഷ്ഠാനം ഓരോ വിശ്വാസിക്കും പകർന്നു നൽകുന്ന ആത്മീയ ശുദ്ധി വിവരിക്കാനാവാത്തതാണ്. ദൈവവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഈ അവസരം ജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു വലിയ വിശ്രമം കൂടിയാണ്. ഈ ആത്മീയ മൗനത്തിന് വിരാമമിട്ടുകൊണ്ടാണ് റമദാൻ ഇരുപത്തിയൊമ്പതാം രാവിൽ ആകാശത്ത് പൊന്നമ്പിളി തെളിയുന്നത്. ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളായ ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ 'ചാന്ദ് രാത്ത്' അഥവാ 'ചന്ദ്രന്റെ രാത്രി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ രാവ് വലിയൊരു സാംസ്കാരിക മേള തന്നെയാണ്. കൈകളിൽ മൈലാഞ്ചി അണിഞ്ഞും പുതുവസ്ത്രങ്ങളും വളകളും വാങ്ങിയും പെരുന്നാളിനെ വരവേൽക്കാൻ തെരുവുകൾ ഉറക്കമൊഴിക്കുന്ന കാഴ്ച റമദാൻ നൽകുന്ന സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും ഉത്തമമായ അടയാളമാണ്.
സെഹരിവാലകളുടെ ഡ്രം മുഴക്കമാകട്ടെ, ഫാനൂസിന്റെ വർണ്ണവെളിച്ചമാകട്ടെ, ഇതെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിലുള്ള വിശ്വാസികളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന ഹൃദയസ്പന്ദനങ്ങളാണ്. വ്യക്തിപരമായ ശുദ്ധീകരണവും സാമൂഹികമായ ഐക്യവും ഒരേപോലെ നൽകുന്ന ഈ ആഗോള പൈതൃകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നത് വരുംതലമുറയ്ക്ക് റമദാനിന്റെ സാമൂഹികതലം മനസ്സിലാക്കാൻ ഉപകരിക്കും. വെറുമൊരു മതപരമായ ചടങ്ങ് എന്നതിലുപരി മാനവികതയുടെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും വലിയൊരു അടയാളമായി ഈ പൈതൃകങ്ങൾ വരുംകാലങ്ങളിലും ശേഷിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഈ പാരമ്പര്യങ്ങളിലൂടെ നാം തിരിച്ചറിയുന്നത് കാലമെത്ര മാറിയാലും പൈതൃകത്തിന്റെ വേരുകൾ നമ്മെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു എന്ന സത്യമാണ്.
Leave A Comment