Islamonweb

ആധുനിക ലോകത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത വിവരങ്ങളുടെ അമിതലഭ്യതയാണ്. ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ ഗ്രാമത്തിലോ നഗരത്തിലോ നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലെ സംഭവങ്ങളും ദിവസേന അറിയുന്ന കാലത്താണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. മുമ്പൊരിക്കലും മനുഷ്യന് ലഭിക്കാത്ത ഈ സൗകര്യം അറിവിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്നുകൊടുത്തെങ്കിലും, ചില പുതിയ മാനസിക പ്രതിസന്ധികൾക്കും കാരണമായിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഒന്നാണ് FOMO (Fear of Missing Out). മറ്റുള്ളവർ അനുഭവിക്കുന്ന അവസരങ്ങളും സന്തോഷങ്ങളും നേട്ടങ്ങളും തനിക്ക് നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്ന തോന്നലാണ് FOMOയുടെ അടിസ്ഥാനസ്വഭാവം.

പലപ്പോഴും FOMOയെ സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ ഒരു ഉപോത്പന്നമായാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് അതിലും ആഴമുള്ള ഒരു മനുഷ്യാനുഭവമാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയ അതിന്റെ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും താരതമ്യം മനുഷ്യന്റെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ള ഒരു സ്വഭാവമാണ്. ഒരാൾക്ക് കൂടുതൽ സമ്പത്ത് ലഭിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരാൾ ഉയർന്ന പദവിയിലെത്തുമ്പോൾ, സഹപാഠിക്ക് മികച്ച വിജയം ലഭിക്കുമ്പോൾ, സുഹൃത്തിന് മികച്ച അവസരം ലഭിക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ സ്വാഭാവികമായി ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരും. “എനിക്ക് എന്തുകൊണ്ട് ലഭിച്ചില്ല?”, “ഞാൻ പിന്നിലായിപ്പോയോ?”, “എന്റെ ജീവിതത്തിൽ എന്തെങ്കിലും കുറവുണ്ടോ?” എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ ക്രമേണ അസംതൃപ്തിയിലേക്കും നിരാശയിലേക്കും വഴിമാറുന്നു.

സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ കാലത്ത് ഈ പ്രതിഭാസം കൂടുതൽ ശക്തമായിരിക്കുന്നു. ഒരാൾ യാത്രയുടെ ചിത്രങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നു. മറ്റൊരാൾ പുതിയ വാഹനം വാങ്ങിയ സന്തോഷം അറിയിക്കുന്നു. മറ്റൊരാൾക്ക് വിദേശജോലി ലഭിക്കുന്നു. ചിലർ അവരുടെ ആഘോഷങ്ങളും നേട്ടങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ കാണുന്ന ഒരാൾക്ക് സ്വന്തം ജീവിതം നിസ്സാരമാണെന്ന് തോന്നാം. എന്നാൽ ഇവിടെ നാം പലപ്പോഴും മറന്നുപോകുന്ന ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമുണ്ട്. മനുഷ്യർ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥയല്ല; അവർ കാണിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമാണ്. അവരുടെ ആശങ്കകളും പരാജയങ്ങളും പരീക്ഷണങ്ങളും കണ്ണീരുമൊന്നും പൊതുവെ ദൃശ്യമാകാറില്ല.

മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏതാനും തിളക്കമുള്ള നിമിഷങ്ങൾ കണ്ടുകൊണ്ട് സ്വന്തം ജീവിതത്തെ മുഴുവനായും വിലയിരുത്തുന്നത് തെറ്റായ സമീപനമാണ്. പരീക്ഷയിൽ ഒന്നാം റാങ്ക് നേടിയ വിദ്യാർത്ഥിയെ നാം കാണുന്നു. പക്ഷേ അതിന് പിന്നിലെ വർഷങ്ങളായ പരിശ്രമം പലപ്പോഴും കാണുന്നില്ല. വിജയകരമായ ഒരു സംരംഭകനെ നാം കാണുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം നേരിട്ട പരാജയങ്ങളും നഷ്ടങ്ങളും അറിയുന്നില്ല. മനുഷ്യൻ പലപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ നേട്ടങ്ങളുമായി സ്വന്തം പോരാട്ടങ്ങളെയാണ് താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത്. അതാണ് FOMOയുടെ യഥാർത്ഥ അപകടം.

ഇസ്‌ലാം മനുഷ്യന്റെ ഈ മാനസികാവസ്ഥയെ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുകയും അതിനുള്ള പരിഹാരം മുന്നോട്ടുവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിശുദ്ധ ഖുർആൻ മനുഷ്യർക്ക് ലഭിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും അല്ലാഹുവിനോട് നന്ദിയുള്ളവരാകാനും പഠിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാവർക്കും ഒരേ ജീവിതമല്ല നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഒരാൾക്ക് ധനം ലഭിച്ചേക്കാം, മറ്റൊരാൾക്ക് ആരോഗ്യം. ഒരാൾക്ക് അറിവ് ലഭിച്ചേക്കാം, മറ്റൊരാൾക്ക് നല്ല കുടുംബജീവിതം. ഓരോ മനുഷ്യനും വ്യത്യസ്തമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും അനുഗ്രഹങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം നിശ്ചയിക്കുന്നത് നീതിപൂർവകമല്ല.

പ്രവാചകന്‍(സ്വ) ഭൗതിക കാര്യങ്ങളിൽ തങ്ങളെക്കാൾ താഴെയുള്ളവരെ നോക്കണമെന്നും മുകളിലുള്ളവരെ നോക്കാതിരിക്കണമെന്നും ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ അധ്യാപനം ഇന്നത്തെ കാലത്ത് മുമ്പെങ്ങുമില്ലാത്ത വിധം പ്രസക്തമാണ്. കാരണം മനുഷ്യൻ ഇന്ന് നിരന്തരം തനിക്കുമുകളിലുള്ളവരെ മാത്രം കാണുന്ന ഒരു സാഹചര്യത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ സമ്പത്തുള്ളവരും കൂടുതൽ പ്രശസ്തരുമായ ആളുകളുടെ ജീവിതം ദിവസേന കൺമുന്നിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി അല്ലാഹു നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങൾ പോലും നിസ്സാരമായി തോന്നിത്തുടങ്ങുന്നു.

FOMOയുടെ മറ്റൊരു ദോഷം അത് വർത്തമാനകാലത്തെ അപഹരിക്കുന്നു എന്നതാണ്. മനുഷ്യൻ ഇന്ന് തന്റെ കൈവശമുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങളെ ആസ്വദിക്കുന്നില്ല. പകരം ലഭിക്കാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് കൂടുതൽ ചിന്തിക്കുന്നത്. തനിക്ക് ലഭിച്ച അവസരങ്ങളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനുപകരം മറ്റൊരാൾക്ക് ലഭിച്ച അവസരങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ആശങ്കപ്പെടുന്നത്. അങ്ങനെ ജീവിതത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട നിമിഷങ്ങൾ അസംതൃപ്തിയുടെ ഇരയാകുന്നു.

മനുഷ്യന്റെ സന്തോഷം പലപ്പോഴും സാഹചര്യങ്ങളേക്കാൾ അവയെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാടിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പരിമിതമായ വിഭവങ്ങളുണ്ടായിട്ടും സംതൃപ്തിയോടെ ജീവിക്കുന്നവരെ നമുക്ക് കാണാൻ സാധിക്കും. അതുപോലെ അനേകം സൗകര്യങ്ങളുണ്ടായിട്ടും നിരന്തരമായ അസ്വസ്ഥത അനുഭവിക്കുന്നവരെയും കാണാം. വ്യത്യാസം അവരുടെ മനോഭാവത്തിലാണ്. ലഭിച്ചതിനെ അനുഗ്രഹമായി കാണുന്നവൻ സന്തോഷവാനാകും. ലഭിക്കാത്തതിനെപറ്റി ചിന്തിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും അസംതൃപ്തനായിരിക്കും.

ചരിത്രത്തിലെ മഹാന്മാരുടെ ജീവിതം പരിശോധിച്ചാലും ഇതേ പാഠമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം ചിന്തിച്ചിരുന്നില്ല. പകരം സ്വന്തം ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിലും ലക്ഷ്യങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. അറിവ്, ആരാധന, സേവനം, സ്വഭാവസംസ്കരണം എന്നിവയിലായിരുന്നു അവരുടെ ശ്രദ്ധ. അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിൽ സമയം ചെലവഴിച്ചില്ല; സ്വന്തം ജീവിതത്തെ അർത്ഥവത്താക്കുന്നതിലാണ് സമയം വിനിയോഗിച്ചത്.

FOMOയിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള ആദ്യപടി നന്ദിയുടെ സംസ്കാരം വളർത്തിയെടുക്കുക എന്നതാണ്. ആരോഗ്യം, കുടുംബം, വിശ്വാസം, വിദ്യാഭ്യാസം, സമയം, സൗഹൃദം എന്നിവയെല്ലാം വലിയ അനുഗ്രഹങ്ങളാണ്. മനുഷ്യൻ പലപ്പോഴും ഇല്ലാത്തതിനെക്കുറിച്ചാണ് ചിന്തിക്കുന്നത്, ഉള്ളതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ മറക്കുന്നു. നന്ദി മനുഷ്യനെ സമ്പന്നനാക്കുന്ന ഒരു ആത്മീയശക്തിയാണ്.

രണ്ടാമതായി, ജീവിതത്തെ ഒരു മത്സരമായി കാണാതിരിക്കാൻ നാം പഠിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഓരോരുത്തർക്കും അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ച വ്യത്യസ്തമായ യാത്രകളുണ്ട്. ഒരാളുടെ വിജയം മറ്റൊരാളുടെ പരാജയമല്ല. ഓരോ മനുഷ്യനും സ്വന്തം സാഹചര്യങ്ങളിലും കഴിവുകളിലും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിലും ജീവിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ മറ്റൊരാളുടെ സമയക്രമം ഉപയോഗിച്ച് സ്വന്തം ജീവിതത്തെ അളക്കുന്നത് യുക്തിസഹമല്ല.

മൂന്നാമതായി, പ്രയോജനകരമായ കാര്യങ്ങളിൽ മനസ്സിനെ വ്യാപൃതമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. വായന, പഠനം, ആരാധന, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, സമൂഹസേവനം, വ്യക്തിത്വവികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്ക് താരതമ്യങ്ങളുടെ ലോകത്തിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്. കാരണം അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതം നോക്കുന്നതിലല്ല, അവരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും അതിലൂടെ സ്വന്തം ജീവിതം നിർമ്മിക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

ഡിജിറ്റൽ യുഗം മനുഷ്യർക്ക് അനന്തമായ അവസരങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം പുതിയ വെല്ലുവിളികളും സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് FOMO. ഇത് സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല; താരതമ്യങ്ങളുടെ സംസ്കാരത്തിൽ വളരുന്ന ഒരു മാനസികാവസ്ഥയാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രതിവിധി മറ്റുള്ളവരെ മറികടക്കുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹു നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സംതൃപ്തിയോടെ ജീവിക്കുന്നതിലാണ്. താരതമ്യങ്ങളുടെ ഈ കാലത്ത് മനുഷ്യന് ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ളത് കൂടുതൽ നേടാനുള്ള അത്യാഗ്രഹമല്ല; ലഭിച്ചതിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് നന്ദിയോടെ ജീവിക്കാനുള്ള മനസ്സാണ്. അപ്പോഴേ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതം നോക്കി സ്വന്തം ജീവിതം അളക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന്, സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് മനുഷ്യന് ഉയരാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.