Islamonweb

ഹിജ്റ 210-ൽ അദ്ദേഹം ബഗ്ദാദിലെത്തിയപ്പോൾ യമനിലേക്ക് യാത്ര തിരിക്കാനൊരുങ്ങി. എന്നാൽ അവിടെവെച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ച വാർത്ത, അബ്ദുർ റസാഖ് മരണപ്പെട്ടുവെന്നതായിരുന്നു. അന്നത്തെ പരിമിതമായ വാർത്താവിനിമയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത്തരം വിവരങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ വളരെ കുറവായിരുന്നു. അതിനാൽ ഇമാം ബുഖാരി യമൻ യാത്ര ഉപേക്ഷിക്കുകയും മറ്റു വിജ്ഞാനകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് തിരിയുകയും ചെയ്തു.  എന്നാൽ പിന്നീട് ഈ വാർത്ത തെറ്റാണെന്ന് വ്യക്തമായി. അബ്ദുർ റസാഖ് അൽസൻആനി ഹിജ്റ 211-ലാണ് വഫാത്തായത്. അങ്ങനെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വിജ്ഞാനസംഗമം നടക്കാതെപോയി.

മുഹദ്ദിസുൽ യമൻ': അബ്ദുർ റസാഖ് അൽസൻആനി

ഹിജ്റ 126-ൽ യമനിലെ സൻആയിൽ ജനിച്ച അബൂബക്കർ അബ്ദുർ റസാഖ് ബിൻ ഹമ്മാം അൽസൻആനി, തന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തരായ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. “മുഹദ്ദിസുൽ യമൻ” എന്ന വിശേഷണത്തില്‍ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, താബിഉതാബിഉകളുടെ തലമുറയിലെ പ്രമുഖരിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ഹദീസുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും അവയെ ക്രമബദ്ധമായി സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ സംഭാവനയാണ് അൽമുസ്വന്നഫ്. ഇരുപതിനായിരത്തിലധികം ഹദീസുകളും സ്വഹാബിമാരുടെയും താബിഉകളുടെയും ഫത്‍വകളും സമാഹരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം, ഹദീസ് ക്രോഡീകരണ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രാചീനവും പ്രാമാണികവുമായ കൃതികളിലൊന്നായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് രചിക്കപ്പെട്ട അനേകം ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കും ഫിഖ്ഹി പഠനങ്ങൾക്കും ഈ ഗ്രന്ഥം പ്രധാന സ്രോതസ്സായി മാറി.

 അബ്ദുൽ റസാഖിനെ നേരിട്ട് കാണാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനം ഇമാം ബുഖാരിയിലെത്തുന്നതിന് യാതൊരു തടസ്സവും ഉണ്ടായില്ല. കാരണം അബ്ദുൽ റസാഖിന്റെ പ്രധാന ശിഷ്യന്മാർ തന്നെയായിരുന്നു ബുഖാരിയുടെ പ്രമുഖ അധ്യാപകർ.
ഇമാം അഹ്മദ് ബിൻ ഹൻബൽ, അലി ബിൻ അൽമദീനി, ഇസഹാഖ് ബിൻ റാഹവൈഹ്, മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ, യഹ്‌യ ബിൻ ജഅ്ഫർ അൽബൈകന്ദി തുടങ്ങിയവരിലൂടെ അബ്ദുർ റസാഖിന്റെ നിവേദനങ്ങൾ ഇമാം ബുഖാരിയിലെത്തി. ഇതുവഴി നേരിട്ടുള്ള കേള്‍വി (സമാഅ്) ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും, ശക്തവും വിശ്വസനീയവുമായ സനദ് ശൃംഖലയിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹദീസുകൾ ഇമാം ബുഖാരി സ്വീകരിച്ചു.
സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിൽ അബ്ദുൽ റസാഖിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട നൂറിലധികം ഹദീസുകൾ കാണാം. നേരിട്ട് കേട്ടതല്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വസ്തരായ ശിഷ്യന്മാര്‍ വഴിയുള്ള ഈ നിവേദനങ്ങൾ ബുഖാരിയുടെ കർശനമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ വിജയകരമായി അതിജീവിച്ചവയാണ്.

ഹദീസ് നിരൂപണശാസ്ത്രത്തിന്റെ സത്യസന്ധത

ഹദീസ് നിരൂപണശാസ്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വം തെളിയിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ് അബ്ദുൽ റസാഖുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പണ്ഡിതരുടെ വിലയിരുത്തലുകൾ.

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് കാഴ്ചശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു. അന്ധതയ്ക്ക് ശേഷം മറ്റുള്ളവർ വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ ചിലപ്പോഴൊക്കെ പിഴവുകൾ സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഉണ്ടായി. ചില നിവേദനങ്ങളിൽ തൽഖീൻ (മറ്റൊരാൾ പറഞ്ഞത് അബദ്ധത്തിൽ അംഗീകരിക്കൽ) സംഭവിച്ചേക്കാമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ നിരീക്ഷിച്ചു.

എന്നാൽ ഈ നിരീക്ഷണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വസ്തതയെ ചോദ്യം ചെയ്യാനായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിവേദനങ്ങളിൽ ഏതാണ് കൂടുതൽ ശക്തമായത്, ഏതാണ് കൂടുതൽ പരിശോധന ആവശ്യപ്പെടുന്നത് എന്നത് വ്യക്തമാക്കാനായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇമാം അഹ്മദ്, യഹ്‌യ ബിൻ മഈൻ തുടങ്ങിയ നിരൂപകര്‍ ഹിജ്റ 200-ന് മുമ്പ് അബ്ദുർ റസാഖിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് പഠിച്ചവരുടെ നിവേദനങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകി.
ഇത് ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിലെ അതിസൂക്ഷ്മതയുടെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.

ഇമാം ബുഖാരിയുടെ വിവേചനശക്തി

ഇമാം ബുഖാരിയുടെ രീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വം ഇവിടെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണാം. അബ്ദുർ റസാഖിന്റെ എല്ലാ നിവേദനങ്ങളും ഒരുപോലെ സ്വീകരിക്കാതെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂലഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയതും വിശ്വസ്തമായ സ്രോതസ്സുകളിലൂടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുമായ റിപ്പോർട്ടുകൾക്കാണ് ബുഖാരി മുൻഗണന നൽകിയത്.

വാമൊഴി നിവേദനങ്ങളിൽ സംഭവിക്കാവുന്ന അബദ്ധങ്ങളെ ഒഴിവാക്കി, എഴുതപ്പെട്ട അസ്‍ലുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാധാരണമായ ശാസ്ത്രീയ സമീപനത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തമായ ഹദീസ് ഗ്രന്ഥമാക്കി മാറ്റിയ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന് ഇത് തന്നെയാണ്.

References:

• Siyar A’lam al-Nubala of Imam Dhabi
• Hadi al-sārī of Ibn Hajr al asqalani
• Tarikh Baghdad of Al-Khatib al-Baghdadi

About the author:

ദാറുൽ ഹുദാ ഇസ്‌ലാമിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ഗവേണൻസ് ആൻഡ് പബ്ലിക് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ വിഭാഗം ബിരുദാനന്തര ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയാണ്.