Islamonweb

സമകാലിക മധ്യപൗരസ്ത്യദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയഘടനയെ നിർണയിക്കുന്ന പ്രധാന ശക്തികളിലൊന്നായി ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ഉയർന്നുവന്നത്, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര സംഘർഷത്തിൽ വേരൂന്നിയ രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനം എങ്ങനെയാണ് പ്രാദേശിക അധികാരസന്തുലിതാവസ്ഥയെയും അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷയെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന ശക്തിയായി മാറുന്നതിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ്. യമനിൽ രൂപംകൊണ്ട അൻസാറുല്ലാഹ് എന്ന ഔദ്യോഗിക നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം, മതപരമായ സ്വത്വബോധം, രാഷ്ട്രീയമായ പാർശ്വവൽക്കരണത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധം, പ്രാദേശിക അധികാരമത്സരം, തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭൂമിശാസ്ത്ര സ്ഥാനം എന്നിവയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വളർന്നുവന്നത്. ഇന്ന് ഇറാൻ–സൗദി അറേബ്യ ബന്ധങ്ങൾ, ഇസ്രയേലിന്റെ സുരക്ഷാനയം, അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ഇടപെടലുകൾ, ചെങ്കടലിലൂടെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര വാണിജ്യം എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള രാഷ്ട്രീയ–സൈനിക ശക്തിയായി ഹൂതികൾ മാറിയിരിക്കുന്നു. 2023-ൽ ആരംഭിച്ച ചെങ്കടൽ മേഖലയിലെ കപ്പൽഗതാഗത പ്രതിസന്ധിയും 2026-ലെ വിശാലമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷങ്ങളും ഹൂതികളുടെ പ്രാധാന്യം യെമന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന വിധത്തിലാണ് കാര്യങ്ങളുള്ളത്.

ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലവും രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയും

യമന്റെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന സൈദി ശിയാ സമൂഹത്തിന്റെ മതപരവും സാംസ്കാരികവുമായ സ്വത്വത്തെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് 1990-കളിൽ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാല രൂപങ്ങൾ വികസിച്ചത്. ദൈവത്തിന്റെ സഹായികള്‍ എന്ന് അര്‍ത്ഥം വരുന്ന അന്‍സാറുല്ലാഹ് എന്നാണ് സംഘടനയുടെ പേര്.

1992ൽ പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽഹൂതി സൈദിയാണ് ഈകൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായി, പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ, മിതവാദ ആശയങ്ങളുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് കാരണമാവുകയും തീവ്ര നിലപാടുകളിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തു.

ഭരണകൂടത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയനയങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ, മതപരമായ സ്വത്വത്തിന്റെ സംരക്ഷണം, വിദേശശക്തികളുടെ വർധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനം എന്നിവ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. 2000-കളിൽ യെമൻ സർക്കാരുമായുള്ള സംഘർഷം ശക്തിപ്പെട്ടതോടെ ഹൂതികൾ ഒരു മതപരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പരിധി കടന്ന് സംഘടിത രാഷ്ട്രീയ–സൈനിക ശക്തിയായി വികസിച്ചു.

2011-ലെ അറബ് വസന്തത്തെത്തുടർന്ന് യെമനിൽ രൂപപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത ഹൂതികളുടെ അധികാരവികാസത്തിന് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ നൽകി. 2014-ൽ തലസ്ഥാനമായ സന്‍ആ പിടിച്ചെടുത്തതോടെ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരക്രമം ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തുടർന്ന് 2015-ൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യം സൈനികമായി ഇടപെട്ടത് യെമൻ സംഘർഷത്തെ പ്രാദേശിക അധികാരമത്സരത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റി. ഇറാനിൽനിന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവുമായ പിന്തുണ ഹൂതികളുടെ ശേഷി വർധിപ്പിച്ചെങ്കിലും, അവരുടെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങളെ ഇറാന്റെ താൽപര്യങ്ങളുടെ മാത്രം പ്രതിഫലനമായി കാണുന്നത് യമനിലെ ആഭ്യന്തര അധികാരബന്ധങ്ങളെയും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ലക്ഷ്യങ്ങളെയും അവഗണിക്കുന്ന സമീപനമായിരിക്കും.

ചെങ്കടലും തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭൂമിശാസ്ത്രവും

ഹൂതികളുടെ രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യം വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ യമന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം പ്രത്യേകമായി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചെങ്കടലിനെയും ഏദൻ ഉൾക്കടലിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബാബ് അൽ മന്ദബ് കടലിടുക്കിന് സമീപമുള്ള യെമന്റെ സ്ഥാനം അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രവാണിജ്യത്തിന്റെ നിർണായക കണ്ണികളിലൊന്നായി ഈ പ്രദേശത്തെ മാറ്റുന്നു. സൂയസ് കനാലിലേക്കും യൂറോപ്യൻ വിപണികളിലേക്കും സഞ്ചരിക്കുന്ന നിരവധി ചരക്കുകപ്പലുകൾക്ക് ഈ സമുദ്രമാർഗം വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ളതിനാൽ, ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്ന സുരക്ഷാഭീഷണികൾ ആഗോള വിതരണശൃംഖലയെയും വ്യാപാരച്ചെലവുകളെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നു. 2023 നവംബറിൽ ആരംഭിച്ച കപ്പൽഗതാഗതത്തിനെതിരായ ഹൂതി ആക്രമണങ്ങൾ ഗാസയിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഫലസ്തീൻ ജനതയോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് പ്രസ്ഥാനം അവതരിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ ഈ നടപടികളുടെ സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ മധ്യപൗരസ്ത്യദേശത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടന്ന് ലോകവ്യാപകമായി അനുഭവപ്പെട്ടു.

ചെങ്കടലിലെ സുരക്ഷാപ്രതിസന്ധി കപ്പൽക്കമ്പനികളെ ദീർഘമായ ബദൽ സമുദ്രമാർഗങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചരക്കുനീക്കത്തിന്റെ സമയവും ഇൻഷുറൻസ് ചെലവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ആഗോള ഊർജവിപണിയിലും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിലും സമുദ്രഗതാഗതത്തിന് നിർണായക സ്ഥാനമുള്ളതിനാൽ, ഈ സാഹചര്യത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഇന്ത്യയെപ്പോലുള്ള ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇന്ധനവിലയിലെ അനിശ്ചിതത്വം, ചരക്കുനീക്കച്ചെലവിലെ വർധന, വിതരണശൃംഖലയിലെ തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവ ഇത്തരം സംഘർഷങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക പ്രതിഫലനങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, പരമ്പരാഗത സൈനികശക്തിയിൽ വൻകിട രാജ്യങ്ങളോട് മത്സരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് പോലും തന്ത്രപ്രധാനമായ സമുദ്രമാർഗങ്ങളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വാധീനം നേടാൻ കഴിയുമെന്ന് ഹൂതികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

ഇറാൻ–സൗദി അറേബ്യ അധികാരമത്സരവും ഹൂതികളും

ഇറാനുമായുള്ള ഹൂതികളുടെ ബന്ധം സമകാലിക മധ്യപൗരസ്ത്യദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെ നിർണയിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ്. അമേരിക്കൻ സ്വാധീനത്തെയും പ്രാദേശിക എതിരാളികളുടെ സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങളെയും പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ വിശാലവും തന്ത്രപരവുമായ സമീപനത്തിൽ ഹൂതികൾക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇറാനിൽനിന്നുള്ള പിന്തുണ ഹൂതികളുടെ സൈനികശേഷി വർധിപ്പിക്കുകയും പ്രാദേശിക സംഘർഷങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താനുള്ള അവസരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. അതേസമയം, ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യങ്ങളും യെമനിലെ അധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളും പരിഗണിക്കാതെ ഈ ബന്ധത്തെ വിലയിരുത്തുന്നത് അപൂർണമായ വിശകലനത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുക.

സൗദി അറേബ്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഹൂതികളുടെ വളർച്ച അതിർത്തിസുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗൗരവമേറിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. യെമനിലെ സംഘർഷത്തിൽ ദീർഘകാലം നേരിട്ട് ഇടപെട്ട സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് പ്രാദേശിക സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കുകയും സ്വന്തം അതിർത്തികളെ സുരക്ഷിതമാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. അതേസമയം, ഇറാന്റെ പിന്തുണയുള്ള ഒരു പ്രസ്ഥാനം യെമനിലെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ അധികാരം നിലനിർത്തുന്നത് ഗൾഫ് മേഖലയിലെ അധികാരസന്തുലിതാവസ്ഥയെ സങ്കീർണമാക്കുന്നു. ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യം സൗദി അറേബ്യയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്രബന്ധങ്ങളുടെ പുരോഗതിയെ ബാധിക്കാനും യെമനിലെ സമാധാനശ്രമങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്.

ഗാസയിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഹൂതികൾ ഇസ്രയേലിനെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മിസൈൽ–ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളും ചെങ്കടലിലെ കപ്പൽഗതാഗതത്തിനെതിരായ നടപടികളും ശക്തമാക്കിയതോടെ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യാപ്തി വർധിച്ചു. ഇതിന് മറുപടിയായി അമേരിക്കയും ബ്രിട്ടനും കപ്പൽഗതാഗതത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനുമായി സൈനിക നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായ സമുദ്രസഞ്ചാരം, സൈനിക പ്രതിരോധം, അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം, വിദേശ ഇടപെടലുകളുടെ പരിധി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളെ കൂടുതൽ പ്രസക്തമാക്കി.

ഹൂതികളുടെ സ്വാധീനം അവരുടെ സൈനികശേഷിയിൽ മാത്രം അധിഷ്ഠിതമല്ല; കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാനുള്ള അവരുടെ കഴിവിലും അത് പ്രകടമാണ്. കപ്പൽഗതാഗതത്തിന് നേരെയുള്ള ഭീഷണികൾ അമേരിക്കയെയും സഖ്യകക്ഷികളെയും കൂടുതൽ പ്രതിരോധനടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ സുരക്ഷാനയങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഇത്തരം ഏറ്റുമുട്ടലുകളുടെ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത് യെമനിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളാണ്. നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന യുദ്ധം, സാമ്പത്തിക തകർച്ച, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ നാശം, മാനുഷികസഹായത്തിന്റെ ആവശ്യകത എന്നിവ രാജ്യത്തിന്റെ സാമൂഹികജീവിതത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു.

സമകാലിക മധ്യപൗരസ്ത്യദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഹൂതികൾക്ക് ലഭിച്ച പ്രാധാന്യം ആഭ്യന്തര അധികാരമത്സരം, പ്രാദേശിക ഭൗമരാഷ്ട്രീയം, മതപരമായ സ്വത്വബോധം, അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രവാണിജ്യം എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധത്തിലൂടെയാണ് വിശദീകരിക്കേണ്ടത്. യെമനിലെ അവരുടെ അധികാരസാന്നിധ്യം, ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം, സൗദി അറേബ്യയുമായുള്ള സംഘർഷം, ഇസ്രയേലിനും അമേരിക്കയ്ക്കും സൃഷ്ടിക്കുന്ന സുരക്ഷാവെല്ലുവിളികൾ എന്നിവ ഹൂതികളെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നിർണായക ശക്തിയാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ യെമൻ സംഘർഷത്തിന് സൈനികമായ പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കൊപ്പം സമഗ്രമായ നയതന്ത്രസംവാദവും മാനുഷിക സംരക്ഷണവും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. യെമനിലെ ആഭ്യന്തര വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ നീതിപൂർവമായ രാഷ്ട്രീയ ധാരണ രൂപപ്പെടുകയും പ്രാദേശിക ശക്തികൾ പരസ്പര സുരക്ഷാതാൽപര്യങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ ദീർഘകാല സ്ഥിരതയ്ക്ക് ആവശ്യമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കാനാകൂ. ഹൂതികളുടെ ഭാവി സ്വാധീനം യെമനിലെ അധികാരക്രമത്തെ മാത്രമല്ല, ചെങ്കടലിന്റെ സുരക്ഷയെയും ഗൾഫ് മേഖലയിലെ അധികാരസന്തുലിതാവസ്ഥയെയും അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഗതിയെയും തുടർന്നും നിർണയിക്കുന്ന ഘടകമായിരിക്കും.

About author:

അല്‍വര്‍ദ, ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി ഓപണ്‍ യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഡിഗ്രി വിദ്യാര്‍ത്ഥിനിയാണ് ലേഖിക.