രാഷ്ട്രവും ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധികളും: ഇമാം അൽജുവൈനിയുടെ സിവിൽ ഭരണ സിദ്ധാന്തം
ഗവൺമെന്റുകൾ തകരുകയും നേതൃത്വങ്ങൾ അമ്പേ പരാജയപ്പെടുകയും സമൂഹങ്ങൾ അനിശ്ചിതത്വത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തുകയും ചെയ്ത നിരവധി സംഭവങ്ങൾ ചരിത്രത്തിലെഴുതിച്ചേർത്തീട്ടുണ്ട്. ആധുനിക കാലത്ത് ഇത്തരം ഘട്ടങ്ങളെ നാം ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കേണ്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ തന്നെ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ഒരു സമൂഹം എങ്ങനെയാണ് ക്രമസമാധാനവും നീതിയും വിശ്വാസവും നിലനിർത്തുക എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരമായിട്ടാണ് അഹ്ലുസ്സുന്നത്തി വൽ ജമാഅത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പണ്ഡിതരിലൊരാളായ ഇമാമുൽ ഹറമൈൻ അൽജുവൈനി(റ) വിഖ്യാതമായ ഗിയാസുൽ ഉമം ഫീ ഇൽതിയാസിസ്സുലം എന്ന ഗ്രന്ഥം രചിക്കുന്നത്. സമാനതകളില്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധികളുടെ ഘട്ടത്തിൽ പ്രായോഗികവും തിളക്കമാർന്നതുമായ ഒരു സിവിൽ ഭരണരേഖയാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം വരച്ചുകാണിക്കുന്നത്.
ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം
ഇമാം ജുവൈനിയെ (മരണം: ഹിജ്റ 478 / എ.ഡി 1085) മനസ്സിലാക്കാൻ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് നാം നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരുകാലത്ത് മുസ്ലിം ലോകത്തിന്റെ അനിഷേധ്യമായ രാഷ്ട്രീയ-ആത്മീയ കേന്ദ്രമായിരുന്ന അബ്ബാസിയാ ഖിലാഫത്ത് അക്കാലത്ത് വളരെ ദുർബലമായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ അധികാരം വിവിധ സൈനിക കമാൻഡർമാർക്കിടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുകയും, സെൽജുക് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയം നേതൃത്വത്തിന്റെ ചലനാത്മകതയെ സാരമായി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
സെൽജുക്കി മന്ത്രിയായിരുന്ന നിസാമുൽ മുൽക്കിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ പുനർ നിർമിതികക്ക് സഹയകമായി രാഷ്ട്രീയ ശിഥിലീകരണം കണ്ട ഇമാം ജുവൈനി, കേന്ദ്ര അധികാരം (ഇമാം അല്ലെങ്കിൽ ഖലീഫ) പൂർണ്ണമായും അപ്രത്യക്ഷമായേക്കാവുന്ന ഒരു ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കപ്പെട്ടു. മുൻകാല സുന്നി പണ്ഡിതന്മാർ ഒരു മാതൃകാ ഭരണാധികാരിയുടെ യോഗ്യതകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചപ്പോൾ, അൽ-ജുവൈനി മാതൃകാപരമായ ഒരു ഭരണം അസാധ്യമാകുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കും? എന്താണ് അതിനുള്ള പരിഹാരം എന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യങ്ങളിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്.
ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം
അഹ്ലുസ്സുന്നത്തി വൽ ജമാഅത്തിന്റെ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായപ്രകാരം (ഇജ്മാഅ്), നിയമാനുസൃതമായ ഒരു നേതൃത്വം (ഇമാമത്ത്/ഖിലാഫത്ത്) സ്ഥാപിക്കുക എന്നത് സമൂഹത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ് (ഫർള് കിഫായ). ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ക്ലാസിക് നിർവ്വചനം, ഇമാം ജുവൈനിയുടെ ശിഷ്യൻമാരിൽ പ്രമുഖനായ ഇമാം ഗസ്സാലി (റ) പ്രശസ്തമായി സംഗ്രഹിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്: മതത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും ഭൗതിക കാര്യങ്ങളുടെ ഭരണവും. (ഹിറാസത്തുദ്ദീൻ വ സിയാസത്തുദ്ദുൻയാ)
ആദർശപരമായി നോക്കുമ്പോൾ, ഇമാം ആഴത്തിലുള്ള അറിവുള്ള, ഭക്തിയും കഴിവും നീതിബോധവുമുള്ള ആളായിരിക്കണം (മുജ്തഹിദ്).
സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ശരീഅത്ത് നടപ്പിലാക്കുകയും അതിർത്തികൾ സംരക്ഷിക്കുകയും ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ഭരണാധികാരി രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ നെടുന്തൂണായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഈ ഭരണസ്തംഭങ്ങൾ തകർന്നുവീഴാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ എന്താണ് അവശേഷിക്കുക എന്നറിയാൻ ഇമാം ജുവൈനി ഈ മാതൃകാ സാഹചര്യത്തെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി അപഗ്രഥിച്ചു.ഗിയാസുൽ ഉമമ് എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ, ഒരു മാതൃകാ രാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പൂർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ തകർച്ച വരെയുള്ള സാധ്യതാ സാഹചര്യങ്ങളിലൂടെ ഇമാം ജുവൈനി വായനക്കാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇതിലൂടെയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ഒന്നുതന്നെയാണ് സാമൂഹിക അരാജകത്വം (ഫിത്ന) തടയുക, ശരീഅത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ (മഖാസിദ്) സംരക്ഷിക്കുക.
ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളെ അദ്ദേഹം മൂന്നു ഘട്ടമായിട്ടാണ് തരംതിരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ആദ്യത്തെ ഘട്ടം കഴിവുള്ള, എന്നാൽ യോഗ്യതയില്ലാത്ത ഭരണാധികാരി
ഒരു മാതൃകാ ഇമാമിന് ആവശ്യമായ ഉയർന്ന പാണ്ഡിത്യം ഭരണാധികാരിക്ക് ഇല്ലെങ്കിലും, മുസ്ലിംകളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള അപാരമായ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ശക്തി അദ്ദേഹത്തിന് ഉണ്ടെങ്കിൽ മുസ്ലിം സമൂഹത്തിന്റെ ഭൗതിക സുരക്ഷയും ഐക്യവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടതെന്ന് ഇമാം ജുവൈനി വാദിച്ചു.
ശക്തനായ ഒരു നേതാവ് അധികാരത്തിലിരിക്കുകയും നീതിയും സുസ്ഥിരതയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് മതപരമായ അറിവില്ലെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം പണ്ഡിതന്മാരുമായി (ഉലമ) കൂടിയാലോചിക്കേണ്ടതാണ്. അത്തരം ഘട്ടത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ ഉപദേശകരായി മാറുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നയങ്ങൾ ശരീഅത്തിന് അനുസൃതമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടം ഭരണാധികാരിയുടെ അഭാവം (പണ്ഡിതന്മാരുടെ കാലഘട്ടം)
ഗവൺമെന്റ് പൂർണ്ണമായും തകരുകയും, സമൂഹത്തെ നയിക്കാൻ ഒരു ഇമാമോ കേന്ദ്ര അധികാരമോ ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ പണ്ഡിതന്മാരിലേക്ക് (ഉലമ) കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന് ഇമാം ജുവൈനി അതിമനോഹരമായി സമർത്ഥിച്ചു. പണ്ഡിതന്മാർ "പ്രവാചകന്മാരുടെ അനന്തരാവകാശികൾ" ആയതിനാൽ, സമൂഹത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ അവർ മുന്നോട്ട് വരണം. പ്രാദേശിക കാര്യങ്ങളെ നയിക്കുക, വിഭവങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുക, തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക, പൗരന്മാരുടെ ക്രമസമാധാനം നിലനിർത്തുക എന്നിവ അവരുടെ ചുമതലയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, സമൂഹം ഒരു കേന്ദ്രീകൃത ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ഇസ്ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്രത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന സിവിൽ ഭരണത്തിന്റെ ഒരു വികേന്ദ്രീകൃത ശൃംഖലയായി മാറുന്നു.
മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടം: പൂർണ്ണമായ തകർച്ച (അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളെ ആശ്രയിക്കൽ)
ഇമാം ജുവൈനി നിരീക്ഷിക്കുന്നത് ഭരണാധികാരി ഇല്ലാതിരിക്കുകയും, യഥാർത്ഥ പണ്ഡിതന്മാർ അപ്രത്യക്ഷരാവുകയോ അവരെ സമീപിക്കാൻ പൂർണ്ണമായും അസാധ്യമാവുകയോ ചെയ്താൽ പോലും മുസ്ലിംകൾ മാർഗ്ഗദർശനമില്ലാതെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്നാണ്. ഈ ഘട്ടത്തിൽ സാധാരണ ജനങ്ങൾ ശരീഅത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളെയും സാർവത്രിക ലക്ഷ്യങ്ങളെയും (കുല്ലിയ്യാത്ത്, മഖാസിദ്) ആശ്രയിക്കണം.
ഔപചാരികമായ ഒരു കോടതിയോ ഭരണകൂടമോ ഇല്ലെങ്കിൽപോലും, കൊലപാതകം, മോഷണം, മർദ്ദനം എന്നിവ നിഷിദ്ധമാണെന്നും, നീതി, ദാനം, ജീവൻ സംരക്ഷിക്കൽ എന്നിവ അനിവാര്യമാണെന്നും തിരിച്ചറിയാനുള്ള സ്വാഭാവികമായ ധാർമ്മിക ബോധവും അടിസ്ഥാന ഇസ്ലാമിക അറിവും സാധാരണക്കാർക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇസ്ലാമിന്റെ നിഷേധിക്കാനാവാത്ത ഈ സാർവത്രിക സത്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജീവനും സ്വത്തും വിശ്വാസവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സമൂഹങ്ങൾ പ്രാദേശികമായി സ്വയം സംഘടിക്കണം.
ഇമാം ജുവൈനിയുടെ ഗിയാസുൽ ഉമമ് വെറുമൊരു മധ്യകാല പാഠപുസ്തകമല്ല, മറിച്ച് ഇസ്ലാമിക നിയമത്തിൻ്റെയും രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യത്തിൻെയും അതിജീവന ശേഷിയുടെ അഗാധമായ തെളിവാണത്. പൂർണ്ണമായ ഒരു ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രം ഇല്ലെങ്കിൽ, സിവിൽ ജീവിതവും ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങളും പൂർണ്ണമായും അസാധുവാണെന്ന് ചില സമകാലിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ വാദിക്കുന്നു. ഇമാം ജുവൈനി ഈ സമീപനത്തെ ശക്തമായി എതിർത്തു. അഹ്ലുസ്സുന്നത്തി വൽ ജമാഅത്തിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മനുഷ്യജീവനും മാന്യതയും സാമൂഹിക ക്രമവും സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ശരീഅത്തിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. അരാജകത്വമാണ് (ഫസാദ്) മതത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രു.
ഭരണകൂടത്തിന് മുകളിലുള്ള ശരീഅത്തിന്റെ മേധാവിത്വം
ശരീഅത്ത് ഒരു ഭരണകൂടത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെ ആശ്രയിച്ചല്ല നിൽക്കുന്നതെന്ന് ഇമാം ജുവൈനി തെളിയിച്ചു. ശരീഅത്ത് ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള ഒരു വാഹനം മാത്രമാണ് ഭരണകൂടം. എന്നാൽ ശരീഅത്ത് ജീവിക്കുന്നത് പണ്ഡിതന്മാരിലും സമൂഹത്തിലുമാണ്. വാഹനം തകരാറിലായാലും, സമൂഹത്തിന്റെ യാത്ര കാൽനടയായി തുടരും. പൗരന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തം സാധാരണ മുസ്ലിമിനെ ശാക്തീകരിക്കുന്നു. ഔപചാരിക സർക്കാരുകൾ പരാജയപ്പെടുമ്പോഴും സിവിൽ ഭരണം, പരസ്പര സഹകരണം, നീതി ഉയർത്തിപ്പിടിക്കൽ എന്നിവ ഓരോ സമൂഹത്തിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.
ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധികളെക്കുറിച്ചുള്ള ഇമാം ജുവൈനിയുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ ഒരു പ്രതീക്ഷയുടെ കിരണമായും പ്രായോഗിക വഴികാട്ടിയായും വർത്തിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ ഘടനകളുടെ തകർച്ചയെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി പരിശോധിക്കുന്നതിലൂടെ, സിവിൽ ഭരണത്തിനായുള്ള ഒരു സർവൈവൽ ഗൈഡ് അദ്ദേഹം മുസ്ലിംകൾക്ക് നൽകി. അഹ്ലുസ്സുന്നത്തി വൽ ജമാഅത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആത്യന്തികമായ സുരക്ഷാ വലയം എന്നത് അധികാരത്തിലിരിക്കുന്ന വ്യക്തിയല്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഉൾച്ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഇസ്ലാമിന്റെ ശാശ്വതമായ തത്വങ്ങളും പണ്ഡിതന്മാരുടെ ജ്ഞാനവുമാണ്.
About the Author:
ദാറുല്ഹുദാ ഇസ്ലാമിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, പി.ജി വിദ്യാര്ത്ഥിയാണ് ലേഖകന്
Leave A Comment