ഇസ്‍ലാമിക പാരമ്പര്യത്തിലെ നിയോഗിത രചനകൾ

ഇസ്‍ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ രൂപീകരണം കേവലം പണ്ഡിതന്മാരുടെ വ്യക്തിഗതമായ അക്കാദമിക ആഗ്രഹങ്ങളിൽ മാത്രം അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അതത് കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ഭരണാധികാരികൾ, ഗവർണർമാർ, പ്രമുഖ അധ്യാപകർ, ഭരണാധികാരികളായ വനിതകൾ, പണ്ഡിത വനിതകൾ എന്നിവരുടെ നിർദേശപ്രകാരവും അപേക്ഷപ്രകാരവും രചിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു. സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും, നീതിന്യായ നിർവ്വഹണം കാര്യക്ഷമമാക്കാനും, മതശാസ്ത്രങ്ങളിലെ നിയമനിർദ്ധാരണ രീതികൾക്ക് അടിത്തറയിടാനും ഇത്തരം നിയോഗിത രചനകൾ വഴി സാധിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിക്കോ ഭരണസംവിധാനത്തിനോ വേണ്ടി തയ്യാറാക്കപ്പെട്ട ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ, കാലക്രമേണ ഇസ്‍ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്രം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, തത്ത്വശാസ്ത്രം, ഹദീസ് ശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത പ്രമാണിക സ്രോതസ്സുകളായി പരിണമിക്കുകയാണുണ്ടായത്. പണ്ഡിതന്മാരും സമൂഹത്തിലെ വിവിധ അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളും തമ്മിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഈ വൈജ്ഞാനിക സംയോജനം പ്രായോഗിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള ഇസ്‍ലാമിക പരിഹാരങ്ങൾ ക്രോഡീകരിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.

ഭരണാധികാരികളുടെയും ഖലീഫമാരുടെയും നിർദേശപ്രകാരം രചിക്കപ്പെട്ട ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രമുഖമാണ് അബ്ബാസി ഖലീഫയായ ഹാറൂൺ റശീദിന്റെ ആവശ്യപ്രകാരം ഹനഫി മദ്ഹബിലെ പ്രമുഖ ന്യായാധിപനായിരുന്ന അബൂ യൂസുഫ്(റ) തയ്യാറാക്കിയ 'കിതാബുൽ ഖറാജ്'. അബ്ബാസി സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഭരണ നിർവ്വഹണം, സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾ, ഭൂവുടമസ്ഥത, ഭൂരഹിതർക്കുള്ള സഹായങ്ങൾ, നീതിയുക്തമായ നികുതി സമ്പ്രദായം എന്നിവ ഇസ്‍ലാമിക ശരീഅത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ക്രമീകരിക്കാനാണ് ഖലീഫ ഈ ഗ്രന്ഥരചനയ്ക്ക് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ക്ലാസിക്കൽ ഇസ്‍ലാമിക സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും പൊതു ധനകാര്യ ഭരണത്തിന്റെയും പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സായി ഈ കൃതി മാറുകയുണ്ടായി.

ഇതേ തുടർന്ന്, അബ്ബാസി ഖലീഫ മഅ്മൂന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ അലി അൽരിദ തയ്യാറാക്കിയ 'അൽരിസാലത്തുദ്ദഹബിയ്യ' എന്ന കൃതി പ്രവാചക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിലും ഒരു പുതിയ വിജ്ഞാനശാഖയ്ക്ക് തറക്കല്ലിട്ടു. കർമ്മശാസ്ത്രപരമായ ഭിന്നതകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനും മദീനയിലെ പണ്ഡിതന്മാരുടെ വിജ്ഞാനവും ഹദീസുകളും ക്രമീകരിച്ച് ജനങ്ങൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പിൻപറ്റാൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമഗ്ര നിയമസംഹിത രൂപീകരിക്കുന്നതിനുമായി അബ്ബാസി ഖലീഫയായ അബൂ ജാഫർ അൽമൻസൂറിന്റെ ആവശ്യപ്രകാരമാണ് ഇമാം മാലിക് ഇബ്നു അനസ് 'അൽമുവത്വ' തയ്യാറാക്കിയത്.

രാഷ്ട്രീയവും മതാത്മകവുമായ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ സുൽത്താന്മാർ ഗ്രന്ഥരചനകൾക്ക് ആവശ്യപ്പെട്ടതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് ഇൽഖാനേറ്റ് സുൽത്താൻ ഓൾജെയ്തുവിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം അല്ലാമ അൽഹില്ലി രചിച്ച 'മിൻഹാജുൽ കറാമ'. ശിയാ ഇമാമത്ത് സങ്കൽപ്പങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്ത ഈ ഗ്രന്ഥം സുന്നി-ശിയാ സംവാദ മേഖലയിൽ വഴിത്തിരിവായി മാറിയതിനൊപ്പം, ഇബ്നു തൈമിയ്യയുടെ 'മിൻഹാജുസ്സുന്ന' എന്ന ബൃഹത്തായ ഖണ്ഡന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചനക്കും പരോക്ഷമായി കാരണമായി. കൂടാതെ, നജ്ദിലെ ഇമാമായ ഫൈസൽ ബിൻ തുർക്കി അൽസഊദിന്റെ ആവശ്യപ്രകാരം ഉഥ്മാൻ ഇബ്നു ബിഷർ രചിച്ച 'ഉൻവാനുൽ മജ്ദ് ഫീ താരീഖി നജ്ദ്' പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രരചനയിൽ സുപ്രധാന രേഖയായി നിലനിൽക്കുന്നതാണ്.

ഗുരുക്കന്മാരുടെയും സഹപണ്ഡിതന്മാരുടെയും അക്കാദമികമായ അഭ്യർത്ഥനകൾ ഇസ്‍ലാമിക പ്രമാണ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഘടനയെത്തന്നെ പുനർനിർണ്ണയിക്കുന്നതിന് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ഹദീസ് പണ്ഡിതനായ അബ്ദുർ റഹ്മാൻ ഇബ്നു മഹ്ദി, ഖുർആൻ-സുന്നത്ത് വചനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇസ്‍ലാമിക നിയമങ്ങൾ എപ്രകാരം നിർദ്ധാരണം ചെയ്യാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രീയ രീതിശാസ്ത്രം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോഴാണ് ഇമാം ശാഫിഈ തന്റെ പ്രശസ്തമായ 'അൽരിസാല' എന്ന ഗ്രന്ഥം രചിക്കുന്നത്. ഇസ്‍ലാമിക നിയമശാസ്ത്ര തത്വങ്ങൾക്ക് (ഉസൂലുൽ ഫിഖ്ഹ്) ആദ്യമായി വ്യവസ്ഥാപിത രൂപം നൽകിയ ഈ കൃതി, പിൽക്കാലത്തെ എല്ലാ ഇസ്‍ലാമിക മദ്ഹബുകൾക്കും ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത അടിസ്ഥാന പ്രമാണമായി മാറുകയുണ്ടായി.

ആധുനിക ദക്ഷിണേഷ്യൻ സാമൂഹിക-മത നവോത്ഥാന രംഗത്തും ഇത്തരം നിയോഗങ്ങൾ പ്രകടമാണ്. തബ്ലീഗി ജമാഅത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ മൗലാനാ ഇല്യാസ് കാന്ധ്‌ലവിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം മൗലാനാ മുഹമ്മദ് സകരിയ്യ കാന്ധ്‌ലവി രചിച്ച 'ഫദാഇലെ അഅ്മാൽ' ('തബ്ലീഗി നിസാബ്') എന്ന ഗ്രന്ഥം ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ആത്മീയ-ധാർമ്മിക മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ പാഠപുസ്തകമായി മാറി. സമാനമായി, അലിഗഡ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ സർ സയ്യിദ് അഹമ്മദ് ഖാന്റെ പ്രത്യേക അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ചാണ് അൽത്താഫ് ഹുസൈൻ ഹാലി തങ്ങളുടെ ഭൂതകാല പ്രതാപവും വർത്തമാനകാല പതനവും ആവിഷ്കരിച്ച 'മുസദ്ദസെ ഹാലി' എന്ന കാവ്യം രചിക്കുന്നത്. ഈ രചന ദക്ഷിണേഷ്യൻ മുസ്‍ലിംകളിൽ വിദ്യാഭ്യാസപരവും സാമൂഹികവുമായ ഉണർവിന് വഴിതെളിച്ചു.

സാമ്രാജ്യങ്ങളിലെ ഗവർണർമാരും ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരായ വസീറുമാരും അക്കാദമിക വിജ്ഞാന രൂപീകരണത്തിൽ വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. കൊഹെസ്താനിലെ ഇസ്മാഈലി ഗവർണറായിരുന്ന മുഹ്തശം നാസിറുദ്ദീൻ അബ്ദുർ റഹീമിന്റെ ആവശ്യപ്രകാരം ശാസ്ത്രജ്ഞനും ചിന്തകനുമായ നാസിറുദ്ദീൻ അത്തുസി രചിച്ച 'അഖ്‌ലാഖെ നാസിരി' എന്ന പേർഷ്യൻ തത്ത്വശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥം ഭരണക്രമം, ഗാർഹിക സുചരിതത്വം, വ്യക്തിവിശുദ്ധി എന്നിവയിൽ മാതൃകാപരമായ തത്വങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ബുവൈഹിദ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രശസ്ത വസീർ സ്വാഹിബ് ഇബ്നു അബ്ബാദിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ശൈഖ് അൽ സദൂഖ് രചിച്ച 'ഉയൂനു അഖ്ബാരിൽ രിദ' വസീറിന്റെ ലൈബ്രറിയെ സമ്പന്നമാക്കുക മാത്രമല്ല, ഹദീസ് വിജ്ഞാനീയങ്ങളിലെ അപൂർവ്വ ശേഖരമായി പിൽക്കാലത്ത് അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

അതുപോലെ ഗുജറാത്ത് ഗവർണർ മാലിക് ശംസുദ്ദീൻ ഇബ്രാഹീമിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ഫഖ്റെ മുദബ്ബിർ എഴുതിയ 'ആദാബുൽ ഹർബ് വശ്ശജാഅഃ' സൈനിക തന്ത്രങ്ങളിലും ഭരണതന്ത്രങ്ങളിലും ക്ലാസിക്കൽ മാർഗ്ഗരേഖയായി മാറി. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിലെ നീതിന്യായ നിർവ്വഹണം ഏകീകൃതവും കാര്യക്ഷമവുമാക്കാനും ഖാളിമാർക്ക് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകാനുമായി ഔറംഗസീബ് ആലംഗീർ ചക്രവർത്തിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഷൈഖ് നിസാം ബുർഹാൻപൂരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പണ്ഡിതസഭ ഹനഫി കർമ്മശാസ്ത്ര ഫത്‍വകളും വിധികളും കോഡീകരിച്ച് തയ്യാറാക്കിയ ബൃഹത്തായ നിയമസമാഹാരമാണ് 'ഫതാവാ ആലംഗിരി'.

മധ്യകാല ഇസ്‍ലാമിക ലോകത്ത് പണ്ഡിത വനിതകളുടെയും വനിതാ ഭരണാധികാരികളുടെയും ആവശ്യപ്രകാരം രൂപപ്പെട്ട കൃതികൾ ചരിത്രപരമായി വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ അക്കെ സുൽത്താനേറ്റ് (Aceh Sultanate) ഭരിച്ചിരുന്ന സുൽത്താന സഫിയ്യത്തുന്നീസാഅ് എന്ന ഭരണാധികാരിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ആവശ്യപ്രകാരമാണ് അക്കാദമിക് പണ്ഡിതനായ അബ്ദുർ റഊഫ് അൽസിൻകിലി 'മിർആത്തുതുത്തുല്ലാബ്' എന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഫിഖ്ഹ് ഗ്രന്ഥം രചിക്കുന്നത്. ഭരണകൂടത്തിലെ ഖാളിമാർക്കും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും നീതിന്യായ നിർവ്വഹണം എളുപ്പമാക്കാനും പ്രാദേശിക ഭാഷയായ മലയ് ഭാഷയിൽ (Jawi script) ഇസ്‍ലാമിക നിയമങ്ങൾ വ്യവസ്ഥാപിതമായി ലഭ്യമാക്കാനും വേണ്ടിയാണ് ഈ കൃതി തയ്യാറാക്കിയത്. വനിതാ നേതൃത്വത്തിനെതിരെ ഉയർന്ന മതപരമായ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് പ്രായോഗിക മറുപടി നൽകാനും പ്രാദേശിക തലത്തിൽ ശാഫിഈ ഫിഖ്ഹ് വ്യാപകമാക്കാനും ഇതിലൂടെ സാധിച്ചു. സുൽത്താന സഫിയ്യത്തുന്നീസാഇന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ശൈഖ് നൂറുദ്ദീൻ അർ-റാനിരി രചിച്ച 'അസ്സിറാതുൽ മുസ്തഖീം' എന്ന ഗ്രന്ഥവും ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. തുടർന്ന് വന്ന സുൽത്താന സകിയ്യത്തുന്നീസാഇന്റെ ആവശ്യപ്രകാരം അൽ സിൻകിലി തന്നെ ഇമാം നവവിയുടെ അൽഅർബഈന് ഹദീസ് വ്യാഖ്യാനവും രചിക്കുകയുണ്ടായി. രാഷ്ട്രീയ മണ്ഡലത്തിന് പുറത്ത്, ഒരു പ്രമുഖ പണ്ഡിത വനിതയുടെ അപേക്ഷ മാനിച്ചാണ് നാസിറുദ്ദീൻ അത്തുസി ഇസ്മാഈലി ആത്മീയതയും പരലോക ചിന്തകളും ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്ന 'മത്ലൂബുൽ മുഅ്മിനീൻ' എന്ന ഗ്രന്ഥം തയ്യാറാക്കിയത്.

ഇത്തരം നിയോഗിത രചനകളുടെ ചരിത്രവിശകലനം ഇസ്‍ലാമിക വൈജ്ഞാനിക ലോകത്തെ മൂന്ന് പ്രമുഖ പ്രവണതകളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. ഒന്നാമതായി, ഭരണാധികാരികളുടെ ഭരണപരമായ വെല്ലുവിളികൾ കേവലം ലൗകികമായ ഉത്തരവുകളിലൂടെയല്ലാതെ മതപരവും നിയമപരവുമായ സാധുതയോടെ പരിഹരിക്കാനുള്ള ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ശ്രമങ്ങൾ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ വ്യവസ്ഥാപിത കോഡീകരണത്തിന് വഴിവെച്ചു. രണ്ടാമതായി, അറബിക് ഭാഷയിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്ന വിശുദ്ധ വിജ്ഞാനങ്ങൾ പേർഷ്യൻ, മലയ്, ഉറുദു തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്ന അക്കാദമിക വികേന്ദ്രീകരണത്തിന് (Vernacularization) ഇത്തരം അപേക്ഷകൾ പ്രേരകമായി. മൂന്നാമതായി, ഭരണാധികാരികളായ വനിതകളും വനിതാ പഠിതാക്കളും നൽകിയ നിർദേശങ്ങൾ ഇസ്‍ലാമിക നിയമ ചരിത്രത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ സ്വയംഭരണ അക്കാദമിക സ്വാധീനവും നീതിന്യായ നിർവ്വഹണത്തിലെ പങ്കും എടുത്തു കാണിക്കുന്നു. കേവലം താൽക്കാലിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി എഴുതപ്പെട്ട ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പിന്നീട് കാലത്തെ അതിജീവിച്ച് ക്ലാസിക്കൽ വിജ്ഞാനീയങ്ങളിലെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത അടിസ്ഥാന പ്രമാണങ്ങളായി മാറിയത്, ഇസ്‍ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ഭരണകൂടവും, സാമുദായിക ആവശ്യങ്ങളും, പണ്ഡിതോചിതമായ ഗവേഷണവും തമ്മിൽ പുലർത്തിയിരുന്ന അടുത്ത പൂരകബന്ധത്തിലേക്കാണ് പ്രകാശം വിതറുന്നത്.

കടപ്പാട്

Journal of Economic and Islamic Research (iaisyaichona.ac.id),

Swarthmore College Institutional Repository (works.swarthmore.edu),

Brill Online (brill.com) & ResearchGate (researchgate.net),

Encyclopaedia Iranica (iranicaonline.org)

Leave A Comment

Related Posts

ASK YOUR QUESTION

Voting Poll

Get Newsletter