Islamonweb

ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അംഗരാജ്യങ്ങളുള്ള രണ്ടാമത്തെ വലിയ സംഘടനയാണ് ഇസ്‌ലാമിക് സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം അഥവാ ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്‌ലാമിക് കോഓപ്പറേഷൻ (OIC). ആധുനിക ബഹുധ്രുവ ലോകക്രമത്തിൽ മുസ്‍ലിം ലോകത്തിന്റെ നയതന്ത്ര ശബ്ദത്തെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിലും അന്താരാഷ്ട്ര വേദിയിൽ അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും ഈ പ്രസ്ഥാനം നിർണായക പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്. ലോകത്തിന്റെ നാല് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന 57 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളാണ് നിലവിൽ ഈ സംഘടനയിൽ അംഗങ്ങളായുള്ളത്. ആഫ്രിക്കയിലും ഏഷ്യയിലുമായി ഇരുപത്തിയേഴ് വീതം രാജ്യങ്ങളും തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ ഗയാനയും സുരിനാമും യൂറോപ്പിൽ അൽബേനിയയും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ കൂട്ടായ്മ, ആഗോളതലത്തിൽ 1.8 ബില്യണിലധികം വരുന്ന മുസ്‍ലിം ജനവിഭാഗത്തിന്റെ കൂട്ടായ ശബ്ദമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരവും താൽപ്പര്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം സമാധാനവും സൗഹാർദ്ദവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിടുന്ന OIC, ഭരണനിർവ്വഹണത്തിനായി അറബി, ഇംഗ്ലീഷ്, ഫ്രഞ്ച് എന്നീ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 2012-ലെ ഉച്ചകോടിയുടെ തീരുമാനപ്രകാരം സിറിയയുടെ അംഗത്വം നിലവിൽ താൽക്കാലികമായി റദ്ദാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.

ഈ വിശാലമായ കൂട്ടായ്മയുടെ രൂപീകരണത്തിന് പിന്നിൽ ദശാബ്ദങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും ജറുസലേമിലുണ്ടായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയുമാണ് പ്രേരകശക്തിയായത്. ശതകോടിക്കണക്കിന് വരുന്ന മുസ്‍ലിം സമൂഹത്തെ ഏകീകൃതമായൊരു നയതന്ത്ര വേദിക്കു കീഴിൽ അണിനിരത്തുന്നതിന് വഴിതെളിച്ചത് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജറുസലേമിലുണ്ടായ ദാരുണമായ ഒരു സംഭവമാണ്. 1969 ഓഗസ്റ്റ് 21-നാണ് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വൻ പ്രതിഷേധമുയർത്തിയ ആ അക്രമം നടന്നത്. ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ തീവ്രവാദിയായ ഡെനിസ് മൈക്കിൾ റോഹൻ ജറുസലേമിലെ അൽഅഖ്സ മസ്ജിദിന് തീയിടുകയായിരുന്നു. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്വലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി സ്ഥാപിച്ച ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ മിൻബറും അതിനോടനുബന്ധിച്ച നിർമ്മിതികളും കത്തിയമർന്ന ഈ ദുരന്തം ആഗോള മുസ്‍ലിം സമൂഹത്തിൽ കടുത്ത രോഷമുണ്ടാക്കി. തുടർന്ന് 25 മുസ്‍ലിം രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിനെ സമീപിക്കുകയും ഇസ്രായേലിന്റെ നടപടികളെ അപലപിച്ചുകൊണ്ട് പ്രമേയം പാസാക്കുകയും ചെയ്തു.

ഈ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ജറുസലേം മുൻമുഫ്തി അമീനുൽ ഹുസൈനി മുസ്‍ലിം രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരുടെ അടിയന്തര ഉച്ചകോടിക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും, 1969 സെപ്റ്റംബറിൽ മൊറോക്കോ തലസ്ഥാനമായ റബാത്തിൽ പ്രഥമ ഇസ്‌ലാമിക് ഉച്ചകോടി സമ്മേളിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇരുപത്തിനാല് മുസ്‍ലിം ഭൂരിപക്ഷ രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ പങ്കെടുത്ത ഈ യോഗത്തെത്തുടർന്ന്, 1970 മാർച്ചിൽ ജിദ്ദയിൽ ചേർന്ന വിദേശകാര്യമന്ത്രിമാരുടെ സമ്മേളനം സ്ഥിരം ജനറൽ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഒടുവിൽ 1972-ൽ സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭരണഘടന പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതോടെ 'ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്‌ലാമിക് കോൺഫറൻസ്' ഔദ്യോഗികമായി രൂപീകൃതമാവുകയും ചെയ്തു (പിൽക്കാലത്താണ് ഇത് ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്‌ലാമിക് കോഓപ്പറേഷൻ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടത്).

1972-ൽ അംഗീകരിച്ച ആദ്യ ഭരണഘടന, മാറുന്ന രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നതിനായി 2008-ൽ ദാകാറിൽ വെച്ചും പിന്നീട് 2018-ലും വിപുലമായി ഭേദഗതി ചെയ്യപ്പെടുകയുണ്ടായി. കേവലം മതപരമായ ഐക്യദാർഢ്യം മാത്രമല്ല, സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, ശാസ്ത്ര മേഖലകളിലെ കൂട്ടായ സഹകരണമാണ് OIC ഭരണഘടന മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരവും അഖണ്ഡതയും മാനിക്കുക, വ്യാപാര നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച് ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കുക, വിദ്യാഭ്യാസ-ഗവേഷണ രംഗങ്ങളിൽ വിജ്ഞാനം പങ്കുവെക്കുക, മുസ്‍ലിം ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. ആഗോളതലത്തിൽ വളർന്നുവരുന്ന ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയ്ക്കെതിരെ ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്ന ഈ പ്രസ്ഥാനം, മാർച്ച് 15നെ 'ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ വിരുദ്ധ അന്താരാഷ്ട്ര ദിനമായി' അംഗീകരിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. സ്വീഡനിലെ ഖുർആൻ അനാദരവ് സംഭവങ്ങൾ, ജസ്റ്റിൻ അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പിലെ അധിനിവേശം, ചില അപകീർത്തികരമായ പരാമർശങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സന്ദർഭങ്ങളിലെല്ലാം സംഘടിതമായ നയതന്ത്ര പ്രതികരണങ്ങൾ നൽകാൻ സംഘടന തയ്യാറായിട്ടുണ്ട്. ഫലസ്തീൻ ജനതയുടെ സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശത്തിനും അൽഖുദ്സ് വിഷയത്തിലും സംഘടന എക്കാലത്തും ഉറച്ച പിന്തുണയാണ് നൽകിവരുന്നത്.

അമ്പത്തിയേഴ് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്ത താൽപ്പര്യങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ഭരണസംവിധാനമാണ് OIC-ക്കുള്ളത്. അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ തലവന്മാരും ഭരണത്തലവന്മാരും പങ്കെടുക്കുന്ന ഇസ്‌ലാമിക് സമ്മിറ്റാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന നയരൂപീകരണ സമിതി. മുൻപ് മൂന്ന് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ചേർന്നിരുന്ന ഈ ഉച്ചകോടി ഇപ്പോൾ രണ്ട് വർഷത്തിലൊരിക്കലാണ് യോഗം ചേരുന്നത്. വിദേശകാര്യമന്ത്രിമാർ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കൗൺസിൽ ഓഫ് ഫോറിൻ മിനിസ്റ്റേഴ്സ് (CFM) ആണ് മറ്റൊരു പ്രധാന എക്സിക്യൂട്ടീവ് സമിതി. സൗദി അറേബ്യയിലെ ജിദ്ദയിലാണ് OIC-യുടെ കേന്ദ്ര ഭരണനിർവ്വഹണ ആസ്ഥാനമായ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഭരണഘടനാനുസൃതമായി അൽഖുദ്സ് സ്വതന്ത്രമാകുന്നതുവരെ മാത്രമാണ് ജിദ്ദ താൽക്കാലിക ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഛാഡിൽ നിന്നുള്ള ഹുസൈൻ ഇബ്രാഹിം താഹയാണ് നിലവിലെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി. മലേഷ്യയുടെ ടുങ്കു അബ്ദുൽറഹ്മാൻ മുതൽ തുർക്കിയുടെ ഡോ. ഏക്മലെദ്ദീൻ ഇഹ്സാനോഗ്ലു വരെയുള്ള പ്രമുഖർ ഈ പദവി അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിനുപുറമെ അൽഖുദ്സ് കമ്മിറ്റി, കോംസ്റ്റെക് തുടങ്ങിയ സ്ഥിരം സമിതികളും ഇസ്‌ലാമിക് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ബാങ്ക്, ICESCO പോലുള്ള പ്രത്യേക സ്ഥാപനങ്ങളും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സൈപ്രസ് (തുർക്കിഷ് സൈപ്രിയോട്ട് സ്റ്റേറ്റ്), ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിന, സെൻട്രൽ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്, റഷ്യൻ ഫെഡറേഷൻ, തായ്‌ലൻഡ് എന്നീ അഞ്ച് രാജ്യങ്ങൾക്ക് സംഘടനയിൽ നിരീക്ഷക പദവിയുമുണ്ട്.

OIC-യുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയവും നയതന്ത്രപരമായ കരുത്ത് പ്രകടമാക്കിയതുമായ നിമിഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് 1974 ഫെബ്രുവരിയിൽ പാക്കിസ്ഥാനിലെ ലാഹോറിൽ വെച്ചുനടന്ന രണ്ടാമത് ഇസ്‌ലാമിക് ഉച്ചകോടിയാണ്. പാക് പ്രധാനമന്ത്രി സുൽഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോയുടെ ആതിഥേയത്വത്തിൽ നടന്ന ഈ ഉച്ചകോടി, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രഗത്ഭരായ പാൻ-ഇസ്‌ലാമിക് നേതാക്കളുടെ അപൂർവ്വ സംഗമ വേദിയായി മാറി. ഫൈസൽ രാജാവ്, യാസർ അറാഫത്ത്, മുഅമ്മർ ഖദ്ദാഫി, ഷെയ്ഖ് മുജീബുർറഹ്മാൻ, അൻവർ സാദത്ത്, സുൽഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ പങ്കെടുത്ത ഈ സംഗമം ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണത്തെയും എണ്ണ സമ്പത്തിന്റെ നയതന്ത്ര ശേഷിയെയും ആഗോള വേദിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു വഴിതിരിവിൽ, ഈ ഉച്ചകോടിക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ പ്രബല നേതാക്കളിൽ ഭൂരിഭാഗവും തൊട്ടടുത്ത വർഷങ്ങളിൽ ദാരുണമായി വധിക്കപ്പെടുകയോ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ചെയ്തു എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. ഫൈസൽ രാജാവ് (1975), ഷെയ്ഖ് മുജീബുർ റഹ്മാൻ (1975), സുൽഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോ (1979), അൻവർ സാദത്ത് (1981), മുഅമ്മർ ഖദ്ദാഫി (2011) എന്നിവരുടെയൊക്കെ അകാലത്തിലുള്ള വിയോഗം പാൻ-ഇസ്‌ലാമിക് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വീര്യത്തെ കാര്യമായി തളർത്തി. വ്യക്തിപ്രഭാവമുള്ള രാഷ്ട്രീയ സഖ്യമെന്ന നിലയിൽ നിന്നും OIC ക്രമേണ രാഷ്ട്രീയമായി കൂടുതൽ ബ്യൂറോക്രാറ്റൈസ് ചെയ്യപ്പെട്ട, ഭരണനിർവ്വഹണ കേന്ദ്രീകൃതമായ ഒരു സ്ഥാപനമായി മാറാൻ ഈ നേതൃത്വ നഷ്ടം കാരണമായി. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ മാനുഷിക-സാമ്പത്തിക തകർച്ച ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഇസ്ലാമാബാദിൽ ചേർന്ന അടിയന്തര ഉച്ചകോടികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവ ഈ ഘട്ടങ്ങളിലെ പ്രധാന ഇടപെടലുകളാണ്.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സത്വ നയതന്ത്രത്തിൽ നിന്നും സാമ്പത്തിക-വികസന മുൻഗണനകളിലേക്ക് OIC പിന്നീട് ചുവടുമാറ്റി. സമാധാനവും സുരക്ഷയും, തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ, വനിതാ ശാക്തീകരണം തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെ 'OIC 2025' ആക്ഷൻ പ്രോഗ്രാം സംഘടന മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനിടയിലാണ് ഇന്ത്യയും OIC-യും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണവും സവിശേഷവുമായ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. ഇരുനൂറ് ദശലക്ഷത്തിലധികം മുസ്‍ലിം ജനസംഖ്യയുള്ള ഇന്ത്യ, ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മുസ്‍ലിം ജനവിഭാഗം വസിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ രാജ്യമാണ്. എന്നാൽ OIC-യുടെ സ്ഥാപക അംഗമായ പാക്കിസ്ഥാൻ, കശ്മീർ വിഷയം മുൻനിർത്തി ഇന്ത്യയുടെ അംഗത്വത്തെയോ നിരീക്ഷക പദവിയെയോ നിരന്തരം തടസ്സപ്പെടുത്തിപ്പോന്നു. എങ്കിലും 2019 മാർച്ച് മാസത്തിൽ യു.എ.ഇയിൽ വെച്ച് നടന്ന 46-ാമത് വിദേശകാര്യമന്ത്രിമാരുടെ ഉച്ചകോടിയിൽ ഇതിനൊരു ചരിത്രപരമായ വഴിത്തിരിവുണ്ടായി. പുൽവാമ-ബാലകോട്ട് സംഭവവികാസങ്ങളെ തുടർന്ന് ഇന്ത്യാ-പാക് സംഘർഷം രൂക്ഷമായി നിൽക്കെ, പാക്കിസ്ഥാന്റെ കടുത്ത എതിർപ്പും ബഹിഷ്കരണ ഭീഷണിയും അവഗണിച്ച് യു.എ.ഇ അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രി സുഷമ സ്വരാജിനെ ഉച്ചകോടിയിലെ 'വിശിഷ്ട അതിഥി'യായി ക്ഷണിച്ചു. OIC വേദിക്കുള്ളിലെ പരമ്പരാഗതമായ ബഹുരാഷ്ട്ര ഐക്യത്തേക്കാൾ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയുമായുള്ള തങ്ങളുടെ ദ്വിരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക-സുരക്ഷാ ബന്ധങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു ഈ സംഭവം.

 1969-ൽ   പള്ളിക്കുനേരെയുണ്ടായ അതിക്രമത്തോടുള്ള അടിയന്തര പ്രതികരണമായി രൂപംകൊണ്ട ഇസ്‌ലാമിക് സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം കൊണ്ട് ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വന്തമായ ഒരിടം കണ്ടെത്തിയ സംഘടനയാണ്. 1.8 ബില്യൺ ജനങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന, അപാരമായ എണ്ണസമ്പത്തും തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭൂമിശാസ്ത്ര സ്ഥാനവുമുള്ള 57 രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയാണെങ്കിലും, അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ ശത്രുതകളും താൽപ്പര്യ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും പലപ്പോഴും OIC-യുടെ തീരുമാനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വീര്യം കുറയ്ക്കുന്നുണ്ട്. അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രാദേശിക തർക്കങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ച് സാമ്പത്തിക, ശാസ്ത്ര, സാങ്കേതിക, മാനുഷിക മേഖലകളിൽ പ്രായോഗികമായ സഹകരണം വികസിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മൾട്ടിപോളാർ ലോകക്രമത്തിൽ മുസ്‍ലിം ലോകത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി സംരക്ഷിക്കാൻ OIC-യ്ക്ക് സാധിക്കുകയുള്ളൂ. അതിന് അവര്‍ക്ക് സാധ്യമാവട്ടെ എന്ന് നമുക്ക് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കാം.