Islamonweb

കേരളത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക ചരിത്രത്തിൽ സവിശേഷമായ ഇടംപിടിച്ച മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾ മലബാറിലെ മുസ്‍ലിം ജനതയുടെ ജീവിതം, വിശ്വാസം, പോരാട്ടങ്ങൾ, പ്രണയം എന്നിവയുടെ നേർസാക്ഷ്യങ്ങളാണ്. ഇതിൽ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ ആത്മീയ ദർശനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിഭാഗമാണ് സബീനപ്പാട്ടുകൾ. ഹജ്ജ് എന്ന പുണ്യകർമ്മത്തെയും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള യാത്രകളെയും കുറിച്ചുള്ള വർണ്ണനകൾ സമുദ്രസമാനമായ വ്യാപ്തിയോടെയാണ് ഇതിൽ ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അറബി-മലയാളം എന്ന സങ്കരഭാഷാ മാധ്യമത്തിലൂടെ രൂപപ്പെട്ട ഈ സാഹിത്യശാഖ, വിശ്വാസികളുടെ ആത്മീയ ദാഹത്തെയും പ്രവാസത്തിന്റെ വേദനകളെയും ഒരേപോലെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. സബീനപ്പാട്ടുകളുടെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, 'സബീന' എന്ന പദത്തിന്റെ ഉത്ഭവം തന്നെ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറന്നിട്ടുണ്ട്. അറബി ഭാഷയിലെ 'സഫീന' (Safeena) എന്ന വാക്കിന് കപ്പൽ എന്നാണ് അർത്ഥം. പഴയകാലത്ത് ഇത്തരം പാട്ടുകൾ നീളമുള്ളതും ഇടുങ്ങിയതുമായ കടലാസുകളിൽ എഴുതിയിരുന്നതിനാലാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചതെന്ന ഒരു വാദമുണ്ടെങ്കിലും, ഹജ്ജ് യാത്രകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമുദ്രയാത്രകളെ പ്രമേയമാക്കിയിരുന്നതിനാലാണ് 'സഫീന' എന്ന പേര് ലഭിച്ചതെന്ന ആന്ത്രോപ്പോളജിക്കൽ നിരീക്ഷണത്തിനാണ് കൂടുതൽ അക്കാദമിക് പിന്തുണയുള്ളത്. മറ്റൊരു പ്രമുഖ വാദം ഇത് പേർഷ്യൻ ഭാഷയിലെ 'ഷബീന' (Shabeena) എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെട്ടതാണെന്നാണ്; രാത്രിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടത് എന്ന അർത്ഥമുള്ള ഈ പദം രാത്രികാലങ്ങളിൽ ഭവനങ്ങളിലും പള്ളികളിലും പാരായണം ചെയ്യുന്ന ആത്മീയ ഗാനങ്ങൾ എന്ന നിലയ്ക്കാണ് സബീനയായി മാറിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾ എന്ന പൊതുനാമം പ്രചാരത്തിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് ഈ സാഹിത്യരൂപം സബീനപ്പാട്ടുകൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1932-ൽ വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൗലവി എഴുതിയ ലേഖനത്തിന് ശേഷമാണ് 'മാപ്പിളപ്പാട്ട്' എന്ന സംജ്ഞ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യത നേടുന്നത്.

അറബി-മലയാളം ഭാഷകളുടെ സമന്വയത്തിലൂടെ രൂപപ്പെട്ട ഈ ഗാനശാഖ, 17-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധം വരെ കൃത്യമായ വികാസപരിണാമങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോയത്. മാപ്പിളപ്പാട്ട് സാഹിത്യത്തിലെ ചരിത്രപരമായ തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് കൃത്യമായ കാലഗണന നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ആദ്യത്തെ കൃതിയായ 'മുഹ്‌യുദ്ദീൻ മാല'യിലൂടെയാണ് (1607). ആത്മീയതയ്ക്ക് അതീവ പ്രാധാന്യം നൽകിയ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഭക്തിയും സൂഫി ദർശനങ്ങളുമായിരുന്നു രചനകളുടെ മുഖ്യധാര. എന്നാൽ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ മാപ്പിളപ്പാട്ട് കൂടുതൽ ദാർശനികവും ചിന്തോദ്ദീപകവുമായി മാറി. ഈ കാലഘട്ടത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തിയത് പ്രശസ്ത കവിയായ കുഞ്ഞായിൻ മുസ്‌ലിയാരാണ്. മനുഷ്യജീവിതത്തെ ഒരു കപ്പലിനോട് ഉപമിച്ച് അദ്ദേഹം രചിച്ച 'കപ്പപ്പാട്ട്' പോലുള്ള ദാർശനിക കൃതികൾ ലൗകിക ജീവിതത്തിന്റെ നശ്വരതയും ആത്മീയ ചിന്തകളും കോർത്തിണക്കി. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് മാപ്പിളപ്പാട്ടിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണയുഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് മഹാകവി മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യരുടെ വരവോടെയാണ് ധന്യമായത്. പടപ്പാട്ടുകളുടെയും പ്രണയകാവ്യങ്ങളുടെയും വസന്തകാലമായിരുന്ന ഈ യുഗത്തിൽ 'ബദർ പടപ്പാട്ട്' പോലുള്ള വീരരസപ്രധാനമായ കൃതികളും, 'ബദറുൽ മുനീർ' തുടങ്ങിയ അനശ്വര പ്രണയകാവ്യങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ മാപ്പിളപ്പാട്ട് ആധുനികതയുടെ പാതയിലേക്ക് മാറി സഞ്ചരിക്കുകയും, യുദ്ധകാല സ്മരണകളിൽ നിന്നും മാറി കത്തുപാട്ടുകൾ, ഗൾഫ് പ്രവാസത്തിന്റെ വേദനയും വിരഹവും പകർത്തുന്ന പ്രവാസ ഗാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.

സബീനപ്പാട്ടുകൾ രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് അറബി-മലയാളം എന്ന സവിശേഷ ലിപിയിലായിരുന്നു. മലയാളം വാക്കുകളെ അറബി അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ച് എഴുതുന്ന ഈ രീതി, മലബാറിലെ മുസ്‍ലിംകൾക്കിടയിൽ ആറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ തന്നെ നിലനിന്നിരുന്ന വ്യാപാര-സാംസ്‌കാരിക ബന്ധങ്ങളുടെ ഫലമാണ്. സംസ്കൃതത്തിന്റെ അതിപ്രസരമുള്ള മണിപ്രവാള ശൈലിക്ക് സമാന്തരമായി സാധാരണക്കാരന്റെ ഭാഷയിൽ രൂപപ്പെട്ട ഈ സാഹിത്യം, മാപ്പിളമാരുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. ഈ ഭാഷയിൽ അറബിക്ക് പുറമെ പേർഷ്യൻ, ഉറുദു, തമിഴ്, സംസ്കൃതം എന്നീ ഭാഷകളിലെ പദങ്ങളും സമൃദ്ധമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹജ്ജ് യാത്ര പോലുള്ള അന്തർദ്ദേശീയമായ അനുഭവങ്ങളെ വിവരിക്കാൻ ഈ ബഹുഭാഷാ പദസമ്പത്ത് കവികളെ ഏറെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സബീനപ്പാട്ടുകളിലെ ഹജ്ജ് ഓർമ്മകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, 'കപ്പൽ' എന്നത് കേവലമൊരു വാഹനമല്ല, മറിച്ച് ഒരു വലിയ ദാർശനിക രൂപകമാണ്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രമുഖ സൂഫി കവിയായ കുഞ്ഞായിൻ മുസ്‌ലിയാരുടെ 600 വരികളുള്ള 'കപ്പപ്പാട്ട്' ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ ഉദാഹരണമാണ്. മനുഷ്യശരീരത്തെ ഒരു കപ്പലിനോടും ജീവിതത്തെ സമുദ്രയാത്രയോടും ഉപമിക്കുന്ന ഈ കൃതിയിൽ, കടലിലെ തിരമാലകൾ ജീവിതത്തിലെ ദുഖങ്ങളെയും കാറ്റ് ദൈവത്തിന്റെ നിശ്ചയത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കപ്പപ്പാട്ടിലെ പ്രസക്ത ഭാഗത്ത് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നൈമിഷികതയെ കവി വർണ്ണിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:

"ആദം നബി പെറ്റ മക്കളേ - നിങ്ങൾ

ആലോചിച്ചു നോക്കുവിൻ ഇതിലേ

ഇരുട്ടറയ്ക്കകത്ത് ഒന്നുമില്ല – നമ്മെ

ഒടുക്കം കൊണ്ടുപോയി വെച്ചിടും..."

ഈ വരികൾ ഹജ്ജ് യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ഒരു വിശ്വാസിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ലൗകികമായ ബന്ധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പാരത്രികമായ ലോകത്തേക്ക് നടത്തുന്ന യാത്രയുടെ മുന്നോടിയാണ്. സബീനപ്പാട്ടുകളിലെ ഹജ്ജ് ഓർമ്മകൾ പലപ്പോഴും ഇത്തരത്തിൽ ആത്മവിമർശനപരവും പാരത്രിക ഉന്മുഖവുമാണ്.

പഴയകാലത്ത് അപകടം പിടിച്ചതും മാസങ്ങൾ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതുമായിരുന്ന ഹജ്ജ് പ്രയാണം പലപ്പോഴും മടക്കയാത്രയെക്കുറിച്ച് ഉറപ്പില്ലാത്ത ഒന്നായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, യാത്ര പോകുന്നവരും നാട്ടിലിരിക്കുന്നവരും തമ്മിലുള്ള വൈകാരിക ബന്ധം 'കത്തുപാട്ടുകൾ' (Letter Songs) എന്ന വിഭാഗമായി രൂപപ്പെട്ടു. യാത്രയ്ക്ക് പോകുന്ന ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭാര്യയുടെ വിരഹദുഃഖവും, തിരിച്ചുവരവിനായുള്ള പ്രാർത്ഥനയും ഇതിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. എസ്.എ. ജമീൽ തുടങ്ങിയ ആധുനിക കവികൾ ഗൾഫ് പ്രവാസത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതുന്നതിനും പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്, ഹജ്ജ് യാത്രയെ മുൻനിർത്തി ഇത്തരം രചനകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. കപ്പൽ മാർഗ്ഗമുള്ള പഴയകാലത്തെ ദുർഘടം പിടിച്ച ഹജ്ജ് യാത്രകളെയും, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മനുഷ്യർ അനുഭവിക്കുന്ന വിവിധ വൈകാരിക തലങ്ങളെയും വളരെ തീവ്രമായി ഈ കൃതികളിൽ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനമായും നാല് വൈകാരിക ഭാവങ്ങളിലൂടെയാണ് സബീനകളിലെ പ്രമേയം വികസിക്കുന്നത്. ഒന്ന്, വിരഹവും കാത്തിരിപ്പുമാണ്; പുണ്യഭൂമിയായ മക്കയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ച പ്രിയതമനെ ഓർത്ത് വീട്ടിലിരിക്കുന്നവരുടെ സങ്കടവും ഏകാന്തതയും ഇതിൽ നിഴലിച്ചു നിൽക്കുന്നു. മറ്റൊന്ന് ഭക്തിയും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളോടുള്ള അനുരാഗവുമാണ്; പരിശുദ്ധ കഅബാലയത്തെയും പ്രവാചക നഗരിയായ മദീനയെയും കുറിച്ചുള്ള സ്തുതികളും, ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ എത്തിച്ചേരാനുള്ള വിശ്വാസികളുടെ അതിയായ ആഗ്രഹവും ഭക്തിനിർഭരമായ വരികളിലൂടെ സബീനകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. മൂന്നാമതായി, യാത്രാക്ലേശങ്ങളും കഷ്ടപ്പാടുകളുമാണ്; കടൽയാത്രയിൽ നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഭീമാകാരമായ തിരമാലകൾ, കൊടുങ്കാറ്റുകൾ, മാറാരോഗങ്ങൾ എന്നിവയും അതിനെയെല്ലാം സഹിഷ്ണുതയോടെ നേരിടുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ അവസ്ഥയും ഇതിൽ കൃത്യമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു. കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കും നീണ്ട കാത്തിരിപ്പുകൾക്കും ഒടുവിൽ സബീനകൾ അവസാനിക്കുന്നത് നാലാമത്തെ ഭാവമായ സന്തോഷത്തിന്റെ ആഹ്ലാദാരവങ്ങളോടെയാണ്. ഹജ്ജ് കർമ്മം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി മടങ്ങിയെത്തുന്ന ഹാജിമാരെ നാടും വീടും ഒന്നടങ്കം ആഘോഷപൂർവ്വം വരവേൽക്കുന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രമേയം.

Read More: ഹാജിമാര്‍ക്കൊപ്പം 03- ഞാൻ കണ്ട അറേബ്യ: മലയാളത്തിലെ ആദ്യ ഹജ്ജെഴുത്ത്

സബീനപ്പാട്ടുകൾ കേവലം ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൊതുങ്ങി നിൽക്കുന്നതല്ല, മറിച്ച് അവ ജനങ്ങളുടെ സംസാരഭാഷയുടെയും ജീവിതശൈലിയുടെയും ഭാഗമാണ്. മലബാറിലെ മുസ്‍ലിം ജനത തങ്ങളുടെ ദൈനംദിന സംഭാഷണങ്ങളിൽ പോലും 'മുസീബത്ത്', 'ഖിയാമത്ത്', 'ബലാൽ' തുടങ്ങിയ അറബി പദങ്ങൾ കലർത്തുന്നത് ഈ സാഹിത്യത്തിന്റെ സ്വാധീനം കൊണ്ടാണ്. ഹജ്ജ് യാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് വീടുകളിൽ സബീനപ്പാട്ടുകളും പ്രവാചകന്റെയും പുണ്യപുരുഷന്മാരുടെയും അനുഗ്രഹം തേടുന്ന 'മാലപ്പാട്ടുകളും' പാടുന്നത് ഒരു ചടങ്ങായി തന്നെ നിലനിന്നിരുന്നു. മുഹ്‌യുദ്ദീൻ മാലയിലെ "അല്ലാവിൻറെ പൊരുളായ ശൈഖവർകൾ, മക്കയിൽ ചെന്ന് ഹജ്ജ് ചെയ്തവരാണ്..." എന്ന വരികൾ സാധാരണക്കാരായ വിശ്വാസികളിൽ ഹജ്ജിനോടുള്ള ആഗ്രഹം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. യാത്രയുടെ തുടക്കം മുതൽ മടക്കയാത്ര വരെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിവരിക്കുന്ന 'സഫീന' കവിതകൾ ഒരു യാത്രാവിവരണത്തിന്റെ സ്വഭാവം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. പ്രശസ്ത കവി മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യരുടെ വരികളിൽ മക്കയുടെ ഭംഗി വർണ്ണിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:

"മക്കത്തെ മണൽതരികൾ മുത്തുകൾ പോലെ

മുഅ്മിനീങ്ങൾ ഹജ്ജിനായി വരുന്നു..."

ഈ വർണ്ണനകൾ മക്കയെ കാണാൻ കൊതിക്കുന്ന ഓരോ മലയാളിയുടെയും മനസ്സിൽ ആ പുണ്യഭൂമിയുടെ ചിത്രം തെളിക്കുന്നു. സബീനപ്പാട്ടുകൾ കേവലം ഭക്തിഗാനങ്ങൾ മാത്രമല്ല, അവ വലിയ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾക്കും വഴിതെളിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലബാറിലെ പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇസ്‍ലാം മതം സ്വീകരിച്ചവർക്ക് സബീനപ്പാട്ടുകൾ ഒരു പുതിയ സാംസ്‌കാരിക സ്വത്വം നൽകി. ഹജ്ജ് യാത്രയിലൂടെ അവർക്ക് ലഭിച്ച ആഗോള പൗരത്വം മലബാറിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പ്രതിധ്വനിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കർഷക സമരങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളും സബീനകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നടന്നിട്ടുണ്ട്; 'പടപ്പാട്ടുകൾ' ഇത്തരത്തിൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. ഹജ്ജിന് പോയി തിരിച്ചുവരുന്നവർ കൊണ്ടുവരുന്ന പുതിയ ആശയങ്ങളും ലോകവീക്ഷണവും ഈ പാട്ടുകളിൽ കലർന്നിരുന്നു. ഇബ്നു ഹസ്സനെപ്പോലുള്ള കവികൾ സബീനകൾ ചുമന്നുനടന്ന് വീടുകളിൽ വിറ്റിരുന്നത് അറിവ് ജനകീയമാക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

ഇന്ന് വിമാനയാത്രകൾ ഹജ്ജിനെ ലളിതമാക്കിയെങ്കിലും പഴയകാലത്തെ സബീനപ്പാട്ടുകളിലെ ഹജ്ജ് ഓർമ്മകൾക്ക് ഇന്നും പ്രസക്തിയുണ്ട്. കപ്പലിലെ തിരമാലകളും യാത്രാക്ലേശങ്ങളും വിവരിക്കുന്ന പഴയ വരികൾ ഇന്നും മലബാറിലെ സാംസ്‌കാരിക വേദികളിൽ പാടപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമഫോൺ റെക്കോർഡുകളിലൂടെയും സിനിമകളിലൂടെയും ഈ പാട്ടുകൾ മലയാളി മനസ്സിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. സബീനപ്പാട്ടുകൾ കേവലം ഒരു മതവിഭാഗത്തിന്റെ സ്വത്തല്ല, മറിച്ച് അത് കേരളത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള സാംസ്‌കാരിക പൈതൃകമാണ്. അറബിയും മലയാളവും കലർന്ന ഈ ശൈലി ഭാഷാപരമായ വൈവിധ്യത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. സബീനപ്പാട്ടുകളിലെ ഹജ്ജ് ഓർമ്മകൾ വിശ്വാസത്തിന്റെയും സാഹസികതയുടെയും വിരഹത്തിന്റെയും മനോഹരമായ ഒരു ലാവണ്യാനുഭവമാണ്. മലബാറിലെ മുസ്‍ലിം ജനതയുടെ ആത്മീയ പ്രയാണങ്ങളെയും സാംസ്‌കാരിക സ്വത്വത്തെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഈ ഗാനങ്ങൾ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. സഫീന എന്ന കപ്പലിലൂടെ അവർ നടത്തിയ ആത്മീയ യാത്രകൾ മലയാള സാഹിത്യത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്.

സബീനപ്പാട്ടുകൾ കേവലം വരികളല്ല, മറിച്ച് ഒരു ജനതയുടെ ഹൃദയസ്പന്ദനങ്ങളും ചരിത്രത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രങ്ങളുമാണ്. ഭാഷാപരമായ സങ്കരത്വം കൊണ്ട് സമ്പന്നമായ ഈ സാഹിത്യശാഖയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ ഭാവിയിൽ ഇനിയും കൂടുതൽ മാനങ്ങൾ കൈവരിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.